واکاوی مفهوم و ابعاد دیپلماسی علم و فناوری مبتنی بر رویکرد فراترکیب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری

چکیده

علی‌رغم اقبال گسترده سیاستمداران و محققان طی سال‌های اخیر به موضوع دیپلماسی علم و فناوری، به نظر می‌رسد تلقی مشترکی از این مفهوم میان‌رشته‌ای حاصل نشده است. به‌طور طبیعی درک یک مفهوم و ابعاد تشکیل‌دهنده آن، برای مواجهه عالمانه‌ی با آن ضروری است. در این مقاله با استفاده از رویکرد فراترکیب تلاش شده است با تحلیل نظام‌مند ادبیات علمی این حوزه، یک چارچوب مفهومی برای پیکربندی موضوع دیپلماسی علم و فناوری ارائه شود. بدین منظور ضمن شناسایی 120 منبع مرتبط، پس از طی مراحل لازم، در نهایت 58 منبع مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. فراترکیب مطالعات پیشین نشان می‌دهد مفاهیم دانشی توسعه‌یافته حول موضوع دیپلماسی علم و فناوری را می‌توان ذیل چهار بعد اصلی چیستی (ماهیت)، چرایی (هدف)، چگونگی (ملاحظات پیاده‌سازی و اجرا) و پیامدها (اثرات) دسته‌بندی نمود. علاوه‌ بر این، جزییات دقیق‌تری از ابعاد شناسایی‌شده به‌صورت مقوله‌های فرعی استخراج گردید. به‌عنوان مثال، پیامدهای دیپلماسی علم و فناوری متشکل از مقوله‌های فرعی دیپلماسی و سیاست‌خارجی، علم و فناوری، اقتصاد، امنیت و قدرت نرم می‌باشد. این نوع ترسیم ابعاد مختلف دیپلماسی علم و فناوری، برای محققان و اندیشمندان، بستری برای توسعه‌ی ادبیات آکادمیک بر اساس ابعاد پیشنهادی فراهم خواهد نمود و برای سیاستگذاران و تصمیم‌گیران نیز منطقی کاربردی برای شروع برنامه‌ریزی و ارزیابی اقدامات انجام شده به دست می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Looking at the concept and dimensions of science and technology diplomacy: A meta-synthesis approach

نویسندگان [English]

  • Effat Norouzi
  • javad mashayekh
  • mostafa mohseni
Researcher at technology studies institute
چکیده [English]

In spite of the widespread attention of politicians and scholars in the field of science and technology diplomacy in recent years, it seems there is no consensus on this interdisciplinary concept. Naturally, understanding a concept and its constituent parts is necessary for deal with it wisely. In this paper, it has been attempted to provide a conceptual framework for the configuration of the science and technology diplomacy, using the meta-synthesis approach and the systematic analysis of scientific literature in this field. For this purpose, identifying 120 related sources and conducting the necessary methodological steps, 58 sources were finally analyzed. Meta-synthesis on previous studies shows that the developed academic concepts about science and technology diplomacy can be classified under the four main pillars including the what (nature), the why (purpose), the how (implementation considerations), and the which (outcomes and effects). Additionally, more details of the identified dimensions were extracted as subcategories. For example, the implications of science and technology diplomacy consist of sub-categories of diplomacy and foreign policy, science and technology, economics, security, and soft power. These different dimensions of science and technology diplomacy will provide scholars with a platform for the development of academic literature based on proposed dimensions and will provide policy makers and decision makers with a reasonable logic to begin planning and evaluating actions taken.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Science and Technology Diplomacy
  • Conceptual Framework
  • interdisciplinary
  • Meta-Synthesis
  • Coding

Bandyopadhyay, m. Basu, S. (2014). Science and Technology Diplomacy in India Towards Achieving MDG 7 To Ensure Enviromental Sustainability. Centre for Science and Technology of the Non-Aligned and Other Developing Countries (Nam S&T Centre), New Delhi, India. International Workshop on Perspectives on Science & Technology Diplomacy for Sustainable Development in Nam and Other Developing Countries, 27-30 May 2014. PPT files.

Bench, S., & Day, T. (2010). The user experience of critical care discharge: A meta-synthesis of qualitative research. International Journal of Nursing Studies, 47(4), 487-499. doi:10.1016/j.ijnurstu.2009.11.013.

Berg, Lutz-Peter. (2010), “Science Diplomacy Networks,” Swiss Sci. Diplomacy, Politorbis, Rev. Polit. étrangère, no. 49.

Berkman, P. Balton, D. Dye, T. Gjerde, K. (2015). Transbpundary and Shared Resources.  Science Diplomacy2015: Scientific Drivers for Diplomacy. American Association for the Advancement of Science, April 29, 2015, Washington DC. PPT File.

Bondas, T., & Hall, E. (2007). Challenges in Approaching Metasynthesis Research. The International Journal for Quality in Health Care, 17, 113-121.

Boutwell, J. (2015). Triangulating Science, Security and Society: Science Cooperation and International Security Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 201-217): World Scientific..

Carayanis, E. G. (2011), EU-US S&T collaboration, challenges and opportunities for development, EURC ACES report.

Colglazier, William. (2012). Science and Diplomacy. Networks of Trust: Will the New Social Media Change Global Science? Proceedings of the 6th Forum on the Internationalization of Sciences and Humanities. Berlin.

Colglazier, W. (2016). Diplomacy for Science and Science for Sustainable Development. AAAS Center for Science Diplomacy, Washington DC, 8p.

Congressional Research Service (1977). Science, Technology, and Diplomacy in the Age of Interdependence. Prepared for the Subcommittee on International Security and Scientific Affairs of the Committee on International Relations. US House of Representatives, by the Congressional Research Service, Library of Congress.(Washington, DC, 1976. Pp. xxi, 492.). American Journal of International Law, 71(2), 386-386.

Copeland, D. (2010). “A Role for Science Diplomacy? Soft Power and Global Challenges – Part I. Retrieved From: http://www.guerrilladiplomacy.com/2010/11/a-role-for-science-diplomacy-soft-power-and-global-challenges-part-i/.

Copeland, D. (2011). Science Diplomacy: What’s It All About. CEPI-CIPS Policy Brief (13), 1-4.

Copeland, D. (2015). Science, Technology and WikiLeaks ‘Cablegate’: Implications for Diplomacy and International Relations Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 171-198): World Scientific.

Copeland, D. (2015). Bridging the Chasm: Why Science and Technology Must Become Priorities for Diplomacy and International Policy. Science & Diplomacy, 4.

CSTI (2008). Toward the reinforcement of science diplomacy in japan. the Council for Science, Technology and Innovation, Tokyo.

Davis, L. S. (2015). Science diplomacy: new day or false dawn? : World Scientific.

DOĞAN, E. Ö. (2015). SCIENCE DIPLOMACY IN THE GLOBAL AGE: EXAMPLES FROM TURKEY AND THE WORLD (Doctoral dissertation, MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY).

Eivazi, M. R.  Moghaddam, M. H. (2014). "Islamic & non Islamic Countries Cooperation: Perspective on Science Diplomacy Model". The Quarterly Journal of Political Studies of Islamic World. vol.2 (8), pp: 53-67.

EU Commission for Research, Science and Innovation. (2015). Science diplomacy contributes to prosperity and stability in the Middle East. Research and Innovation, European Commission. Issue56. Page 4.

Fedoroff, N. V. (2009). “Science diplomacy in the 21st century.,” Cell, vol. 136, no. 1, pp. 9–11.

Flink, T., & Schreiterer, U. (2010). Science diplomacy at the intersection of S&T policies and foreign affairs: toward a typology of national approaches. Science and Public Policy, 37(9), 665-677.

Gluckman, P.D., Turekian, V., Grimes, R.W. and Kishi, T. “Science Diplomacy: A Pragmatic Perspective from the Inside,” Science & Diplomacy, Vol. 6, No. 4 (December 2017). http:// www.sciencediplomacy.org/article/2018/pragmatic-perspective.

Grübler, A. (2003). Technology and global change. Cambridge University Press.

Hollander, Edwina. (2015), How Does Science Diplomacy Cope with Challenges Facing Diplomacy More Broadly? online article, Retrived from: http://www.e-ir.info/2015/08/30/how-does-science-diplomacy-cope-with-challenges-facing-diplomacy-more-broadly.

Hsu, J. 2011. Backdoor Diplomacy: How U.S. Scientists Reach Out to Frenemies. innovationnewsdaily, April 8. https://www.livescience.com/13638-science-diplomacy-soft-power.html.

Knorr-Cetina, K., 1983, "The ethnographic study of scientific work: towards a constructivist interpretation of science", In K.D. Knorr-cetina and M. Mulkay (eds.), science observed: perspectives on the social study of science, London, Sage.

Khalil, T. M. 2000.Management of Technology: The Key to Competitiveness and Wealth Creation. New York: Irwin Mcgraw-Hill.

Koppelman, B., Day, N., Davison, N., Elliott, T., & Wilsdon, J. (2010). New frontiers in science diplomacy: Navigating the changing balance of power.

Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. biometrics, 159-174.

Leijten, J. (2017). Exploring the future of innovation diplomacy. European Journal of Futures Research, 5(1), 20.

Lijesevic, J. (2010). “Science diplomacy at the heart of international relations,” E-international Relations, pp. 1–6, 2010. Retrieved From: http://www.e-ir.info/2010/04/01/science-diplomacy-at-the-heart-of-international-relations/.

Liu, E. T. (2015). Global Health Research Diplomacy Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 219-229): World Scientific.

López de San Román, A., & Schunz, S. (2018). Understanding European Union Science Diplomacy. JCMS: Journal of Common Market Studies, 56(2), 247-266.

Lowenthal, M. D. (2011). Science diplomacy for nuclear security. Special Report. United State Institue of Peace. Retrieved from: http://purl.fdlp.gov/GPO/gpo19355.

Milkoreit, M. (2015). Science and Climate Change Diplomacy: Cognitive Limits and the Need to Reinvent Science Communication Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 109-131): World Scientific.

Miremadi, T. (2016). A Model for Science and Technology Diplomacy: How to Align the Rationales of Foreign Policy and Science. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2737347.

Mupeyiwa, Clifford. (2014). Science and Technology Diplomacy; Impacts, Achievements, Opportunities and Challenge. Workshop of “Perspectives on Science & Technology Diplomacy For Sustainable Development in NAM And Other Development Countries” Manesar (Haryana), India 27-30 May 2014, Retrieved From PPT Files.

Newsome, S. S. (2010). A case study in science and technology diplomacy: understanding diplomats' technical competency and interaction with technical experts (Doctoral dissertation, Massachusetts Institute of Technology).

Ngwenya, L. (2015). Case Study Report: science and technology diplomacy and the 2012-2013 German–South African Year of Science (Doctoral dissertation, University of Pretoria).

Norman, A. (1977). Science, Technology, and Diplomacy in the Age of Interdependence. Prepared for the Subcommittee on International Security and Scientific Affairs of the Committee on International Relations. US House of Representatives, by the Congressional Research Service, Library of Congress.(Washington, DC, 1976. Pp. xxi, 492.). American Journal of International Law, 71(2), 386-386.

Olugbemi, B. (2014) Nigeria’s Technical Aid Corps Scheme- A Model for Science and Technology Diplomacy in Developing Countries. Centre for Science and Technology of the Non-Aligned and Other Developing Countries (Nam S&T Centre), New Delhi, India. International Workshop on Perspectives on Science & Technology Diplomacy for Sustainable Development in Nam and Other Developing, Countries, 27-30 May 2014. PPT files.

Oshioluemoh, Victor. (2014). Science Diplomacy.Online Resource.National Daily Newspaper. Retrieved from: http://nationaldailyng.com/test/index.php/exclusive/mgt-and-diplomacy/870-science-diplomacy.

Oxford. (2018). Oxford Dictionary.  Retrieved from http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/diplomacy?q=diplomacy.

Parliamentary Office of Science and Technology (2018), Science diplomacy, Westminster, London, POSTNOTE Number 568 February 2018.

Paterson, B. L. (2001). Meta-study of qualitative health research: A practical guide to meta-analysis and meta-synthesis Sage, 3.

Royal Society. (2010). New frontiers in science diplomacy: navigating the changing balance of power. RS Policy document/ science and diplomacy 01/10.

Ruffini, P. B. (2017). Science and Diplomacy A New Dimension of International Relations. Springer, Cham.

Sandelowski, M., & Barroso, J. (2006). Handbook for synthesizing qualitative research: Springer Publishing Company.

Sandelowski, M., & Barroso, J. (2007). Handbook for Synthesizing Qualitative Research. New York: Springer.

Schlegel, F., Jacot, O., & Fetscherin, M. (2011). Science diplomacy with swissnex China: A Swiss nation brand initiative. Place Branding and Public Diplomacy, 7(4), 289-298.

Science Diplomacy for France Report, French Ministry of Foreign Affairs, France, 2013, p.3. 

Scientific Exchanges and Research Department – SERD. (2013). “SCIENCE DIPLOMACY FOR FRANCE,” Scientific Exchanges and Research Department, MINISTERE DES AFFAIRES ETRANGERES, Scientific Exchanges and Research Department.

Sherwood, G. (1999). Meta-synthesis: Merging qualitative studies to develop nursing knowledge. International Journal for Human Caring, 3, 37-42.

 Summers, J. A., Brotherson, M. J., Naig, L., Ethridge, B., Singer, G. H., Kruse, A., & Wang, W. (2008, March). A preliminary synthesis of qualitative research: Gaining emotional well-being from other parents. Paper presented at the Beach Center on Disability State of the Science Conference, Washington, DC.

Sunami, A., Hamachi, T., and Kitaba, Sh. (2013). “The Rise of Science and Technology Diplomacy in Japan,” Science & Diplomacy, Vol. 2, No. 1. Retrieved From: http://www.sciencediplomacy.org/article/2013/rise-science-and-technology-diplomacy-in-japan.

Tananbaum, Greg (2013) "I Hear the Train A Comin' -- Center for Science Diplomacy," Against the Grain: Vol. 20: Iss. 5, Article 40. Retrieved From: http://docs.lib.purdue.edu/atg/vol20/iss5/40.

Turekian, V., & Lord, K. M. (2009). The science of diplomacy. Foreign Policy, 5.

Turekian, V. C., Macindoe, S., Copeland, D., Davis, L. S., Patman, R. G., & Pozza, M. (2015). The Emergence of Science Diplomacy Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 3-24): World Scientific.

Turekian V. C. (2015). A New Era for Science Diplomacy. Science Diplomacy: Scientific Drivers for Diplomacy. American Association for the Advancement of Science, April 29, 2015, Washington DC. PPT File.

United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD. (2003), Science and Technology Diplomacy, Concepts and Elements of a Work Programme. United Nations. New York and Geneva.

Uygun, Z (2015), SCIENCE DIPLOMACY: A PROACTIVE POLICY APPROACH FOR INTERNATIONAL COOPERATION IN SCIENCE AND TECHNOLOGY AND AN ALTERNATIVE MODEL FOR TURKEY, IN FULFILLMENT OF THE REQUIREMENTS FOR THE DEGREE OF MASTER OF SCIENCE IN DEPARTMENT OF SCIENCE AND TECHNOLOGY POLICY STUDIES, MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY    .

Van Langenhove, L. (2017). Tools for EU Science Diplomacy. Publications Office of the European Union, Brussels, 34p.

Van Wyk, R. 2004. Technology: A Unifying Code: A Simple and Coherent View of Technology. Cape Town: StageMedia Group.

Walker, M. Karen. (2008). Science Diplomacy and Rhetoric-as-Epistemic: Finding Common Cause.

Wang, T., C., (2013), the evolution and future of science diplomacy: A U.S. Perspective, Workshop on science diplomacy, university of Tokyo, by American Association for Advancement of science.

Wilson, G. (2015). Antarctic Science: A Case for Extending Diplomacy for Science Science Diplomacy: New Day or False Dawn? (pp. 69-85): World Scientific.

Yakushiji, Taizo. (2009). the Potential of Science and Technology Diplomacy, Asia-Pacific Review, 16:1, 1-7, DOI: 10.1080/13439000902957640.

Zimmer, L. (2006). Qualitative meta-synthesis: a question of dialoguing with texts. Journal of Advanced Nursing, 53(3), 311-318. doi:10.1111/j.1365-2648.2006.03721.x

Zolfagharzadeh, M. M., Aslani, A., Sadabadi, A. A., Sanaei, M., Lesan Toosi, F., & Hajari, M. (2017). Science and technology diplomacy: a framework at the national level. Journal of Science and Technology Policy Management, 8(2), 98-128.

احمدی، مهدی و زیبا کلام، سعید (1390) ، "رابطه علم و فناوری: طرح و نقد الگوی فناوری به مثابه علم کاربردی"، فصلنامه سیاست علم و فناوری، شماره 3.

براتی، م. (1389). دیپلماسی علم و فناوری چیست؟ قابل دسترس در:http://itan.ir/9567

پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف (1392). تجربیات بیست نفر از مدیران و مشاوران معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور (1386-1392). چاپ اول

داودی. (2015). دیپلماسی علم و فناوری ایران در افغانستان: فرصت‌ها و چالش‌ها. پژوهش های راهبردی سیاست, 3(11), 103-127.

دیویس،ل. و پتمن،ر. (1396). دیپلماسی علم: روزی نو یا صبحی کاذب، ترجمه‌ی مشایخ، ج.، نوروزی، ع. و صارمی،س.، تهران، انتشارات رسا.

ذوالفقارزاده، م.، و ثنایی، م. (1392)، دیپلماسی علم و فناوری: چارچوبی نظری و پیشنهادهایی عملی، رهیافت، شماره 54.

ذوالفقارزاده، م.، و هاجری، م. (1395)، شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر توسعه دیپلماسی علم و فناوری کشور: پژوهشی مبتنی بر روش تحلیل مضمون، سیاست نامه علم و فناوری، سال ششم، شماره 2.

ذوالفقارزاده, م. م. و هاجری, م. (1396). ارائه چارچوبی برای توسعه دیپلماسی علم و فناوری کشور به روش دلفی فازی. سیاست علم و فناوری, 35(9), 1-17.

سجادپور, م. و نگین‌راز, پ. (2014). بایسته‌ها در مدل ارزیابی تکنیک دیپلماسی مسیر دوم. فصلنامه سیاست خارجی, 28(2), 213-236.

شبکه تحلیل‌گران تکنولوژی ایران – ایتان (1390). بررسی مفهومی دیپلماسی علم و فناوری و ترسیم وضع موجود آن در جمهوری اسلامی ایران. معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری.

صدوق، سیدمحمود (1394). طراحی مدل بومی توسعه دیپلماسی علم و فناوری در کشور. پایان‌نامه منتشر نشده‌ی کارشناسی ارشد. دانشگاه علم و صنعت ایران.

صنیع اجلال, م. (1395). رویکردی میان‌رشته‌ای به نقش دیپلماسی در سیاستگذاری علم و فنّاوری در ایران. مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی, 9(3), 125-148. doi:10.22631/isih.2017.2592.2992

صنیع اجلال، م. (1396)، دیپلماسی علم فناوری: راهبردی نو در توسعه کشورهای اسلامی، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال ششم، شماره 23.

عبدالحسین‌زاده، م. (1394)، رویکردهای جدید در دیپلماسی علم و فناوری، نشریه نشاء علم، سال ششم ،شماره اول

قدیمی, اکرم. منوچهری قشقایی, آزیتا. (1392). چیستی دیپلماسی علم و فناوری. فصلنامه ترویج علم. سال 4، شمار 4.

قدیمی، ا. (1396)، کارکرد دیپلماسی علم و فناوری در جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدة آمریکا، فصلنامه سیاست، مجلة دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 47 ، شماره 1.

لرستانی، سعیده و رحیمی راد، زهره (1393)، نوع شناسی دیپلماسی علم و فناوری در ایران: یک نقد و بررسی، چهارمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری.

مقیمی، طلیعه؛ آراسته، حمیدرضا؛ و محمدخانی، کامران (1395)، مدل پیشبرد دیپلماسی علم و فناوری در کشور از زاویه مطالعات میان رشته ای نظامهای آموزش عالی و سیاست خارجی؛ مورد مطالعه، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی. فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی.

میرعمادی، ط.، شریعتی نیا، م.، دهقان،م.ج. وعرب،م. (1392). "دیپلماسی فناوری رژیم اشغالگر قدس"، مرکز پژوهش‌های سیاستگذاری و دیپلماسی علم و فناوری، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران.

میرعمادی، طاهره (1394)، مدل تحلیل دیپلماسی علم و فناوری در یک کشور، فصلنامه علمی ترویجی رهیافت، شماره 59.

موسوی موحد، ع. ا. کیانی بختیاری، ا. (1392). “دیپلماسی علمی و فناوری". نشاء علم.

هادیان، ناصر. (1392). "انتظار جامعه علمی از دستگاه دیپلماسی کشور". چهارشنبه ۳۰ مرداد.مصاحبه.  قابل دسترس در:http://www.cgie.org.ir/fa/news/