الگویی برای توسعه آینده بنیان مدیریت دانش؛ مورد پژوهی در شرکت ملی صنایع پتروشیمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشکده چشم‌انداز و آینده‌پژوهی دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور،تهران، ایران

2 پژوهشگر پژوهشکده چشم‌انداز و آینده‌پژوهی، کارشناس ارشد مهندسی آینده‌پژوهی، دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران)

3 عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران)، تهران، ایران

4 کارشناس ارشد مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران

چکیده

سرعت تغییرات، رقابت‌، مشتریان آگاه و نوآوری‌ها، چالش‌های آینده و عدم قطعیت‌های جدی پیش‌روی سازمان‌ها است که ضرورت کارآمد­سازی مدیریت دانش و سازگاری آن با شرایط آینده را اثبات می‌کند. چنانچه در مسیر تعالی مدیریت دانش در یک سازمان، فاقد نگاه آینده‌اندیش باشیم، اقدامات توسعه‌ای مدیریت دانش مضاف بر ناتوانی در حل مسئله، نفعی بر پایه نیازهای دانشی آینده نخواهد داشت. در این تحقیق پژوهشگران با موردپژوهش شرکت ملی صنایع پتروشیمی، به نحوه پیوند آینده‌پژوهی با سیر بلوغ مدیریت دانش پرداخته‌اند که نوآوری آن متکی بر ترکیب و کاربست روش‌های آینده‌پژوهی در مسیر کارآمد سازی نظام مدیریت دانش سازمانی است. در این مسیر، مصاحبه، پرسشنامه و مرور ادبیات برای گردآوری داده‌ها صورت گرفته و از منطق تحلیل چارچوب، پنل‌ و گروه‌ متمرکز حول چالش‌های آینده مدیریت دانش شرکت ملی صنایع پتروشیمی به‌عنوان ابزارهای تجزیه‌وتحلیل استفاده‌شده است. با شکستن روش‌های آینده‌پژوهی به بن‌مایه‌های کارکردی آن‌ها، درنهایت مدلی برای توسعه آینده بنیان مدیریت دانش سازمانی به‌عنوان خروجی پیشنهادشده است. اثر بلندمدت این مدل (متشکل از سه مرحله آسیب‌شناسی و نیازسنجی، تدوین راهبردهای دانشی و برنامه‌ریزی عملیاتی در توسعه مدیریت دانش)، ارزش‌آفرینی راهبردهای دانشی مطابق با وضعیت کلیدی آینده و همگرا شدن مقاصد مدیریت دانش با راهبردهای کلان و چشم‌انداز سازمان است. درنتیجه تکامل‌یافتگی و بلوغ مدیریت دانش همواره از منظر آینده استمرار می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A model for future-based knowledge management development; research study in the National Petrochemical Company

نویسندگان [English]

  • Ahmad Borumand Kakhki 1
  • Niloofar Radnezhad 2
  • Amir Naser Akhavan 3
  • MohammadJavad Mostofi 4
1 Institute of Vision and Futures Studies, Islamic Azad University, Ph.D. Candidate of Futures Studies, National Research Institute for Science Policy of Iran,Tehran, Iran.
2 Master of Technology Foresight, Department of Management, Science and Technology, Amirkabir University of Technology (Tehran Polytechnic), Tehran, Iran
3 Faculty member, Department of Management, Science and Technology, Amirkabir University of Technology Tehran, Iran
4 Master of Technology Management, Department of Industrial Management, Faculty of Management & Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The pace of change, competition, informed customers and innovations makes to future challenges and uncertainties. So the efficiency of knowledge management (KM) and its adaptability to the future condition is necessary. If we don’t have a perspective on the organizational KM performance,not only the KM development activities will not be able to solve current problems, but also cannot benefit based on future knowledge needs. In this research, researchers by study on the National Petrochemical Company (NPC) have focused on how to integrate KM maturity to futures studies (FS), whose innovation relies on the combination and application of FS methods in this direction. Interviews, questionnaire and library studies were used for data collection. Using the logic of framework analysis, panels and focus groups on the future challenges of NPC KM result to break functional FS methods. Finally, a model for developing future-based KM has been proposed which consists of three stages: pathology and needs assessment, making knowledge base strategies and operational planning. The effect of this model is the value creation of knowledge strategies in accordance with the key state of the future (activity environment) and the convergence of macro strategies and the vision of organization with the objectives of knowledge management, which results in the evolution of the maturity level of KM from the perspective of the future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development
  • future
  • Knowledge Management
  • pattern
  • Petrochemical

Ackerman, M. 1994. Definitional and contextual issues in organizational and group memories. Proceedings of the Twenty Seventh Hawaii International Conference on System Sciences, pp. 191-200.

Akhavan, P., Zahedi, M., & Hoseini, S. 2014. A conceptual framework to address barriers to knowledge management in project-based organizations. Education, Business and Society: Contemporary Middle Eastern Issues, 7(2), pp. 98-119.

Anthony, R. 1965. Planning and Control Systems: A Framework for Analysis. Cambridge MA: Harvard University Press.

Asan, S. S., & Umut, A. 2007. Qualitative Cross-impact analysis with time consideration. Technological Forecasting and Social Change, Volume (74), pp. 627-644.

C. Vorakulpipat، و Y. Rezgui.2006. From Knowledge Sharing to Value Creation: Three Generations of Knowledge Management. The IEEE International Engineering Management Conference. Salvador.

Davenport, T. H. 2006. Strategic Management in the Innovation Economy. John Wiely & Sons.

Davenport, T. H., & Prusak, L. 1997. Information ecology, Mastering the Information and Knowledge Environment. New York: Oxford University Press.

Edwards, J. 2011. A Process View of Knowledge Management: It Ain’t What you do, it’s the way That you do it. The Electronic Journal of Knowledge Management, 9(4), pp. 297-306.

Edwards, J. S. 2009. Business Processes and Knowledge Management (Vol. 1). Hershey, PA: IGI Global.

Ehms, K., & Langen, M. 2010. Holistic Development of Knowledge Management with KMMM. Munich, Germany: Siemens AG, Corporate Technology Knowledge Management & Business Transformation.

Fahey , L., & Prusak, L. 1998. The Eleven Deadliest Sins of Knowledge Management . California Management Review, 40(3), pp. 265-276.

Hough , J. R., & White, M. A. 2004. Scanning actions and environmental dynamism: gathering information for strategic decision making,. Management Decision, 42(6),pp. 781-793.

Ian Miles. 2002. Appraisal of Alternative Method and Procedures for Producing Regional Foresight. Brussels: Europian Commission.

IEA. 2014. Energy Technology Roadmaps, a guide to development and implementation. Paris: International Energy Agency.

Inayatullah, S. 2008. Six pillars: futures thinking for transforming. foresight, 10(1),pp. 4-21.

J. A. Vorosi . 2003. Genrix Foresight Prosess Framework. Forsight , 5(3).

Jafari, M., & Akhavan, P. 2007. Essential Changes for Knowledge Management Establishment in a Country: a Macro Perspective. European Business Review Journal, 19(1), pp. 89-110.

Kaplan, R., & Norton, D. 2008. Exwcution Premium. Boston: Harvard Business School Press.

Kemp, R., & Martens, P. 2007. Sustainable development: how to manage something that is subjective and never can be achieved? Sustain Sci Pract Policy, Volume (3), pp. 5-14.

Khatibian, N., Hasan Gholoi Pour, T., & Abedi Jafari, H. 2010. Measurement of knowledge management maturity level within organizations. Business Strategy Series, 11(1), pp. 54-70.

Lee, H., & Choi, B. 2003. Knowledge Management Enablers, Processes and Organizational Performance. An Integrative View and Empirical Examination. Journal of Management Information Systems, 20(1), pp. 179-228.

Lin, C., Wua, J.-C., & Yen, D. C. 2012. Exploring barriers to knowledge flow at different knowledge management maturity stages. Information & Management, Volume (49), pp. 10-23.

Meihami, B., & Meihami, H. 2014. Knowledge Management a way to gain a competitive advantage in firms (evidence of manufacturing companies). International Letters of Social and Humanistic Sciences, Volume (3), pp. 80-91.

Pöppelbuß, J., & Röglinger, M. 2011. What makes a useful maturity model? A framework of general design principles for maturity models and its demonstration in business process management. ECIS 2011 Proceedings, Paper 28. Retrieved from http://aisel.aisnet.org/ecis2011/28

Popper, R. 2008. How are foresight methods selected? foresight, 10(6), pp. 62-89.

Quist, J. 2007. Backcasting for a Sustainable Future: the Impact After Ten Years. Delft NL: Eburon.

Rezgui, Y., Hopfe, C. J., & Vorakulpipat, C. 2010. Generations of knowledge management in the architecture, engineering and construction industry: An evolutionary perspective. Advanced Engineering Informatics, Volume (24), pp. 219-228.

Serna M., E. 2015. Maturity model of transdisciplinary knowledge management. International Journal of Information Management,Volume (35), pp. 647-654.

Teece, D. 1998. Capturing Value from Knowledge Assets: The New Economy, Markets, for Know-How, and Intangible Assets. California Management Review, 40(3), pp. 55-79.

Thomsen, E. B., & Lumbye, T. 2012. How to facilitate knowledge collaboration – developing next practice. In Innovation Through Knowledge Transfer 2012 (pp. 103-114). Berlin: Springer Berlin Heidelberg.

Tong, C., Wah Tak, W., & Wong, A. 2014. The Impact of Knowledge Sharing on the Relationship between Organizational Culture and Job Satisfaction: The Perception of Information Communication and Technology (ICT) Practitioners in Hong Kong. International Journal of Human Resource Studies, 5(1), pp. 19-47.

Tuomi, I. 2002. The Future of Knowledge Management. Lifelong Learning in Europe (LLinE), 7(2), pp. 69-79.

Van der Steen, M., & et al. 2011. Integrating futures studies with organizational development: design options for the scenario project RWS2020. Futures, 43(3), pp. 337–347.

Vorakulpipat, C., & Rezgui, Y. 2007. Value Creation: The next generation of Knowledge Management. IRMA International Conference.

Wickramasinghe, N., & Lubitz, D. V. 2007. Knowledge-based Enterprise: Theories and Fundamentals. Idea Group Publishing.

Wiek, A., & Iwaniec, D. 2013. Quality criteria for visions and visioning in sustainability science. Japan: Springer. doi:10.1007/s11625-013-0208-6

Wiig, K. M. 1997. Knowledge Management: Where Did It Come From and Where Will It Go? Expert Systems With Applications, 13(1).

Xue Zhang، Shaheen Majid، و Schubert Foo. 2010. Environmental scanning: An application of information literacy skills at the workplace. Journal of Information Science, 36(6),719-732.

لمپرت، ر. ج. 1385. برنامه‌ریزی پابرجا برای یک قرن. (و. وحیدی مطلق، مترجم) تهران: اندیشکده صنعت و فناوری.

افرازه، ع. 1387. مدیریت دانش (مفاهیم مدل‌ها، اندازه‌گیری و پیاده‌سازی). تهران: مؤلف.

امین مقدم، ع., و ستوده ریاضی، م. 1384. ارائه مدلی برای توسعه مدیریت دانش در سازمان‌های تحقیقاتی با رویکرد استفاده مؤثر از فناوری اطلاعات و ارتباطات. پنجمین همایش مراکز تحقیق و توسعه صنایع و معادن. تهران: انجمن تخصصی مراکز تحقیق و توسعه صنایع و معادن.

بازرگان، ع. 1382. روش اقدام پژوهی. تهران: انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت وزارت آموزش‌وپرورش.

برومند کاخکی، ا., و اخوان، ا. 1397. چالش‌ها و الزامات توسعه مدیریت دانش در شرکت ملی صنایع پتروشیمی (افق ایران 1404). مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 9(35)،صص 187-212.

بنیاد توسعه فردا. 1395. دستنامه آینده‌پژوهی. تهران: فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران.

بهنام مولوی و همکاران. 1392. تدوین راهبرد مدیریت دانش در یک آزمایشگاه تحقیقاتی- صنعتی با بهره‌گیری از رویکرد پویا. مدیریت نوآوری،صص 123-146.

تحلیل لایه لایه‌ای علت‌ها؛ نظریه و موردکاوی‌های یک روش‌شناسی یکپارچه و متحول‌ساز. 1388. تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.

جاودانی، ن و همکاران. 1388. مدل‌های ارزیابی سطح بلوغ مدیریت دانش. همایش مدیریت تکنولوژی و نوآوری دانشگاه پیام نور. گرمسار.

خاکی, غ. 1390. موردپژوهی؛ فرایندی برای نظریه‌پردازی بر اساس دانش پنهان منابع انسانی (مورد: صنعت آب و برق). دوفصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، 3(1)،صص 27-52.

خاکی، غ. 1392. روش تحقیق مورد پژوهی. تهران: نشر فوژان.

خسروانی، ا. 1392. نسل جدید مدیریت دانش (KM2) مجله الکترونیکی مطالعات مدیریت دانش، 14،صص 5-10.

راسل، ب. 1381. علم و دین. (ر. مشایخی، مترجم) تهران: انتشارات کتاب‌فروشی دهخدا.

ربیعی، ع و پرهیزگار, م. 1390. استراتژی‌های مدیریت دانش. تهران.

زارع میرک آباد، ع. 1390. بررسی مبانی معرفت‌شناختی آینده‌پژوهی اسلامی و بررسی تأثیرات آن بر روش‌های آینده‌پژوهی. تهران: دانشگاه جامع امام حسین. بازیابی از پایگاه اینترنتی آینده‌پژوهی.

سهرابی، ب. رئیسی وانانی، ا و علیدوستی, س. 1389. ارائه مدلی کاربردی برای سنجش بلوغ مدیریت دانش در صنعت نرم‌افزار. سیاست علم و فناوری، 3(1)،صص 63-79.

سیف الهی و. 1381. راهنمای اقدام پژوهی در آموزش‌وپرورش. رشت: انتشارات گیلان.

شیخ‌زاده, م. 1385. مدیریت دانش: کاربردها و چالش‌ها. ماهنامه صنعت خودرو.

عبادی، غ. 1387. روش تحقیق اقدام پژوهی. مدارس کارآمد (3)،صص 71-73.

عرب زوزنی، م و همکاران. 1393. درک مفهوم آلفای کرونباخ: ضرورتی برای انجام مطالعات پژوهشی اصیل. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 9(14)،صص 831-832.

عباس فام، ه. 1392. روش‌های پیش‌بینی در مدیریت و مطالعات آینده‌پژوهی. دومین همایش ملی آینده‌پژوهی. تهران.

عطاری، م. طاعتی، م. علمداری، ش و بهرامی, م. 1393. روش‌های آینده‌نگاری. تهران: نشر رویش.

علی احمدی، ع. برزین پور، ف و کرمی, م. 1387. مقایسه الگوهای بلوغ مدیریت دانش. تدبیر، 201،صص 21-27.

قدمی، م. 1393. مدیریت دانایی استراتژیک با تمرکز بر زندگی و فرهنگ اجتماعی و سازمانی. تهران: انتشارات تیسا.

کارگروه واژه‌گزینی تخصصی آینده‌پژوهی. 1389. واژه‌های آینده‌پژوهی (1). تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

نادری منش، م و همکاران. 1388. آینده‌نگاری فناوری اطلاعات در ایران 1404. تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

ناظمی اشنی, ا و قدیری, ر. 1385. آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا. تهران: مرکز صنایع نوین.

نامداریان، ل و همکاران. 1393. ارزیابی تأثیر آینده‌نگاری بر سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری. مدیریت نوآوری، 3(2)،صص 73-102.

نبی پور، ا. 1390. آینده‌نگاری فناوری؛ ابزاری برای توسعه پایدار جامع. بوشهر: دانشگاه علوم پزشکی خدمات بهداشتی و درمانی بوشهر.

نظافتی، ن. 1392. رویکردی نوین برای مدیریت دانش سازمان‌های نسل 2.0. مجله الکترونیکی مطالعات مدیریت دانش، 14،صص 3-4.

نیک پیما، ن و همکاران. 1392. تحلیل چارچوب؛ شیوه‌ای برای تحلیل داده‌های کیفی. پایش, 13(1)،صص 41-50.

یار احمد زهی، م و سیدزاده, س. 1392. شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر آینده منابع انسانی در سازمان‌های دولتی. دومین همایش ملی آینده‌پژوهی. تهران.

یوسفی، س. مرادی، م و[1] تیشه ورز دائم، م. 1389. نقش تعهد سازمانی کارکنان در تسهیم دانش. دوماهنامه توسعه انسانی پلیس، 7(30)،صص 23-36.