قابلیت‌های استراتژیک در صنعت نفت و گاز: مطالعه‌ای در بخش میان‌دستی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کاندیدای دکتری سیاست‌گذاری بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 مدرس، دانشگاه علمی کاربردی استان ایلام، مرکز پارسیان (ایلام1)، ایلام، ایران.

چکیده

نظریه‌های مختلفی پیرامون چگونگی دستیابی به مزیت رقابتی توسط محققان و اندیشمندان مدیریت استراتژیک مطرح شده است و دیدگاه قابلیت‌های پویا که ارتباط نزدیکی میان کسب مزیت رقابتی و قابلیت‌های سازمانی قائل است، یکی از روشن‌ترین نظریاتی است که درباره مزیت رقابتی در دنیای امروز کسب‌وکار ارائه شده است. پژوهش حاضر در همین راستا و با تکیه بر دیدگاه قابلیت‌های پویا، با رویکردی اکتشافی و کیفی به شناسایی و تحلیل قابلیت‌هایی اختصاص دارد که رقابت‌پذیری و دستیابی به مزیت رقابتی را در بخش میان‌دستی زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز تحت تأثیر قرار می‌دهند. برای تحقق این هدف، داده‌هایی از 21 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مدیران ارشد 6 پالایشگاه که به روش هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری و داده‌های حاصل از این مصاحبه‌ها پس از تلفیق با نظرات چند تن از خبرگان، با روش تحلیل مضمون مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد دستیابی به مزیت رقابتی در بخش میان‌دستی صنعت نفت و گاز ریشه در دو قابلیت درون‌نگرِ ارزش‌افزایی و بهره‌وری (کیفی‌سازی فرآورده‌ها، کارایی عملیاتی و قابلیت فناورانه)، و قابلیت برون‌نگرِ پایداری استراتژیک کسب‌وکار (توسعه کسب‌وکار، گرایش بازار و پایداری زنجیره تأمین) دارد. این نتیجه نشان‌دهنده اهمیت رویکرد متوازن برای دستیابی به مزیت رقابتی در صنعت نفت و گاز است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Strategic Capabilities in the Oil and Gas Industry: A Study in the Midstream Sector

نویسندگان [English]

  • Seyed Hossein Jalali 1
  • Shahram Khalil Nezhad 2
  • emad golmohammadi 3
1 Ph.D. Candidate in Business Strategy, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty of Management & Accounting, Allameh Tabatabai, University, Tehran, Iran.
3 lecturer University of Applied Science and Technology Ilam, Parsian Center (Ilam 1Center) Ilam. Iran.
چکیده [English]

Different theories are presented by strategic management scholars and thinkers to explain how to achieve a competitive advantage, and dynamic capability theory which believed that gaining a competitive advantage is closely linked with organizational capabilities; is one of the clearest theories about competitive advantage in today's business world. In this regard, current research, based on dynamic capability view, employs a qualitative and explorative approach to identify and analyze of capabilities which influence the competitiveness and gaining competitive advantage in the midstream sector of oil and gas industry. In order to achieve this goal, data were gathered through 21 semi-structured interviews with top level managers of 6 refineries, integrated with comments of some experts, and analyzed by theme analysis method. Findings showed that gaining competitive advantage in the midstream of oil and gas industry rooted in both of inward capability of productivity and value-addition (products qualification, operational efficiency and technological capability) and outward capability of business strategic sustainability (business development, market orientation and sustainability of supply chain). This result reveals the importance of balanced approach in gaining competitive advantage in the oil and gas industry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • 'strategic capabilities
  • dynamic capability theory
  • Competitive advantage
  • Theme analysis
  • oil and gas industry'

Accenture, 2011. Achieving High Performance in the Energy Industry. Accessed on January 2019 on http://accenture.com

Ambrosini, V., Bowman, C., Collier, N., 2009. Dynamic capabilities: An exploration of how firms renew their resource base, British Journal of Management, 20, pp. 9-24.

Amit, R., Shoemaker, P.J.H., 1993. Strategic assets and organizational rent, Strategic Management Journal, 14(1), 33–46.

Augier, M., Teece, D. J., 2009. Dynamic capabilities and the role of managers in business strategy and economic performance, Organization Science, 20(2), pp. 410-421.

Barney, J. B., & Arikan, A. M., 2001. The Resource-Based View: Origins and Implications, The Blackwell Handbook of Strategic Management, pp.124-188.

Barney, J.B., 1991. Firm resources and sustained competitive advantage, Journal of Management, 17(1). pp. 99–120.

Collis, D. J., 1994. Research note: how valuable are organizational capabilities, Strategic Management Journal, 15(8), pp. 143–152.

Crook, T.R., Ketchen, D.J., Combs, J.G.,Todd, S.Y., 2008. Strategic resources and performance: a meta-analysis, Strategic Management Journal, 29(11), pp. 1141-1154.

Cruz-Ros, S., Cruz, T.F.G. and Pérez-Cabañero, C., 2010. Marketing capabilities, stakeholders’ satisfaction, and performance. Service Business, 4(3-4), pp.209-223.

Day, G. S., 1990. Market Driven Strategy: Processes For Creating Value, New York: Free Press.

Deloitte Center for Energy Solutions, 2018. Outlook on Oil & Gas. Accessed online on December 2018.

Eggers, J.P. and Kaplan, S., 2013. Cognition and capabilities: A multi-level perspective. Academy of Management Annals, 7(1), pp.295-340.

Eisenhardt, K.M., 1989. Building theories from case study research. Academy of Management Review, 14(4), pp. 532-550.

Feiler, P., and Teece, D., 2014. Case study, dynamic capabilities and upstream strategy: Supermajor EXP. Energy Strategy Reviews, 3, pp. 14-20.

Garcia, R., Lessard, D., and Singh, A., 2014. Strategic partnering in oil and gas: A capabilities perspective. Energy Strategy Reviews, 3, 21-29.

Grant, R. M., 2010, Contemporary Strategy Analysis, John Wiley & Sons Ltd. 7th ed.

Guba, E.G., Lincoln, Y.S., 1994. Competing paradigms in qualitative research, In Denzin, N.K. and Lincoln, Y.S. (Eds), Handbook of Qualitative Research, (pp. 105-117), Thousand Oaks, CA: Sage.

Helfat, C. E., Peteraf, M. A., 2015. Managerial cognitive capabilities and the micro foundations of dynamic capabilities. Strategic Management Journal, 36(6)pp.831-850.

Helfat, C.E. and Martin, J.A., 2015. Dynamic managerial capabilities: Review and assessment of managerial impact on strategic change. Journal of Management, 41(5), pp.1281-1312.

Helfat, C.E. and Peteraf, M.A., 2003. The dynamic resource‐based view: Capability lifecycles. Strategic Management Journal, 24(10), pp.997-1010.

Helfat, C.E. and Winter, S.G., 2011. Untangling dynamic and operational capabilities: Strategy for the (N) ever‐changing world. Strategic Management Journal, 32(11), pp.1243-1250.

Inan, G.G. and Bititci, U.S., 2015. Understanding organizational capabilities and dynamic capabilities in the context of micro enterprises: a research agenda. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 210, pp.310-319.

International Energy Agency, 2018. Key World Energy Trends. Accessed online on IEA website on March 2019.

International Standard Organization, 2018. ISO/DIS 20815:2018: Petroleum, Petrochemical and Natural Gas Industries - Production Assurance and Reliability Management. Accessed November 2018.

Jalali, S.H., 2017. How alliance partner characteristics can affect performance? An empirical evidence from emerging economies context. International Journal of Strategic Business Alliances, 6(1-2), pp.1-17.

Kozlowski, S. W. J., Klein, K. J., 2000. A multilevel approach to theory and research in organizations: Contextual, temporal, and emergent processes. In K. J. Klein & S. W. J. Kozlowski (Eds.), Multilevel Theory, Research, and Methods in Organizations: Foundations, Extensions, and New Directions (pp. 3-90). San Francisco: Jossey-Bass.

KPMG, 2015. Building the Midstream Company of the Future: The Reemergence of North America’s Midstream Sector. Accessed on February 2018 on http://kpmg.com

KPMG, 2016. The Reemergence of North America’s Midstream Sector. Accessed on February 2018 on http://kpmg.com

Lichtenstein, B.M.B. and Brush, C.G., 2001. How do “resource bundles” develop and change in new ventures? A dynamic model and longitudinal exploration. Entrepreneurship theory and practice, 25(3), pp.37-58.

Madhok, A., 1997.Cost, value and foreign market entry mode: the transaction and the firm, Strategic Management Journal, 18 pp. 39-61.

Makanga, J.B., 2011. Strategic Capabilities as a Source of Competitive Advantage in The Five Star Hotels in Nairobi Kenya. Unpublished MBA Dissertation, School of Business, University of Nairobi.

Organization of the Petroleum Exporting Countries, 2018.World Oil Outlook. Geneva, OPEC Secretariat Publishing.

Penrose, E.T., 1959. The Theory of the Growth of the Firm, Wiley, New York, NY.

Peteraf, M.A., 1993. The cornerstones of competitive advantage: a resource‐based view. Strategic Management Journal, 14(3), pp.179-191.

PWC, 2017. New Energy Futures: Perspectives on the Transmission of the Oil and Gas Sector. Accessed online on March 2019.

Shuen, A., Feiler, P. F., & Teece, D. J., 2014. Dynamic capabilities in the upstream oil and gas sector: Managing next generation competition. Energy Strategy Reviews, 3, pp. 5-13.

Sirmon, D.G., Hitt, M.A., Ireland, R.D., Gilbert, B.A., 2011. Resource orchestration to create competitive advantage breadth, depth, and life cycle effects. Journal of Management, 37(5), pp. 1390-1412.

Teece, D.J., 2018, Business models and dynamic capabilities. Long Range Planning, 51, 40-49.

Teece, D.J., Pisano, G., Shuen, A., 1997. Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Manag Journal. 18 (7), 509-533.

Wenerferlt, B., 1984. A resource-based view of the firm, Strategic Management Journal, 5(2), pp. 171-80.

Winter, S.G., 2003. Understanding dynamic capabilities. Strategic Management Journal, 24(10), pp.991-995.

Winter, S.G., 2012. Capabilities: Their origins and ancestry, Journal of Management Studies, 49(8), pp.1402-1406.

Zahra, S. A., Sapienza, H. J., Davidsson, P., 2006. Entrepreneurship and dynamic capabilities: A review, model and research agenda, Journal of Management Studies, 43, pp. 917–955.

حمیدی‌زاده.م. ر.، حسین‌زاده شهری. م.، 1385. طراحی مدل شناسایی، ارزیابی و تعیین قابلیت‌های استراتژیک: پژوهشی در شرکت ایران‌خودرو، علوم مدیریت ایران، دوره اول. شماره4. صص1-28.

روملت، ر.، 1395. استراتژی خوب استراتژی بد، ترجمه بابک وطن‌دوست، آریانا قلم، تهران چاپ دوم.

شاه‌حسینی، م.ع.، رنجبر، م.ه.، کیماسی، م.، 1395. شناسایی و ترکیب قابلیت‌های سازمانی در موفقیت رقابتی صنعت نوشیدنی، چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، شماره 25. صص 51-67.

عابدی جعفری،ح.، تسلیمی، م. س.، فقیهی، ا.، شیخ‌زاده، م.، 1390. تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم، شماره پیاپی10، صص151-198.

لافلی، ای.جی.، مارتین، راجر.، 1393.بازی برد راه‌کارهای دستیابی به استراتژی برد. ترجمه سیدحسین جلالی، آریانا قلم،تهران.

مرکز مطالعات زنجیره ارزش در صنعت نفت و گاز، 1395. توصیف وضعیت صنعت پالایش نفت و میعانات گازی کشور، گزارش 101.

ولیان، ح.، کوشکی جهرمی، ع.، بودلائی، ح.، 1396. طراحی مدل رویکرد قابلیت‌های سازمانی مبتنی بر تئوری نقاط مرجع استراتژیک. پژوهش‌های مدیریت راهبردی، سال بیست و سوم، شماره 65،صص131-151.