انجمن علمی مدیریت فناوری و نوآوری ایران با همکاری موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی مدیریت نوآوری 2322-5386 15 1 2026 03 21 Developing a paradigmatic model of technology transfer in the passenger aircraft manufacturing industry in Iran with a grounded-theory approach تدوین الگوی پارادایمی انتقال فناوری در صنعت ساخت هواپیمای مسافربری در ایران با رویکرد نظریه داده‌ بنیاد 1 26 245387 10.22034/imj.2026.245387 FA حسین شکری گروه مدیریت فناوری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عباس خمسه گروه مدیریت فناوری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران 0000-0002-1263-919X منوچهر منطقی استاد تمام ، مدیریت و فناوری های نرم، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران 0000-0003-1839-0994 Journal Article The passenger aircraft manufacturing industry, as a complex product and system, is a strategic priority for developed countries. However, the country's experience in transferring this technology has often been accompanied by failure and sustainability. The main reason for this failure is a fragmented view of the transfer process. Although the technology transfer ecosystem approach provides a comprehensive framework, existing models are often developed for free markets and ignore specific conditions such as international sanctions. Accordingly, the aim of the present study is to present a paradigmatic model of technology transfer in the passenger aircraft manufacturing industry. In this regard, using grounded-theory with the Strauss and Corbin approach, 53 components were extracted in the form of a paradigmatic model through interviews with 10 aviation industry experts. The final research model shows that sustainable technology transfer in this industry requires moving beyond a fragmented view and adopting a holistic approach. The findings emphasize the necessity of supporting the will of the government from causal conditions, reforming the economic structure towards private sector participation, and intelligently managing intervening conditions such as standards and intellectual property. The strategic heart of the model is the empowerment of system integrators and intelligent international networking. Ultimately, the desired outcome is defined not simply as technical localization, but also as achieving successful commercialization and technological resilience against sanctions. صنعت ساخت هواپیمای مسافربری به عنوان محصول و سامانه‌ پیچیده، اولویت استراتژیک کشورهای توسعه یافته است. اما تجربه کشور ایران در انتقال این فناوری اغلب با عدم موفقیت و پایداری همراه بوده است. دلیل اصلی این ناکامی، نگاه جزنگر به فرآیند انتقال است. هرچند رویکرد بوم‌سازگان انتقال فناوری چارچوبی جامع ارائه می‌دهد، اما مدل‌های موجود، اغلب برای بازارهای آزاد تدوین شده و شرایط خاص مانند تحریم‌های بین‌المللی را نادیده گرفته‌اند. براین‌اساس هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل پارادایمی انتقال فناوری در صنعت ساخت هواپیمای مسافربری است. دراین‌راستا، با استفاده از نظریه داده‌بنیاد با رویکرد اشتراوس و کوربین، از طریق مصاحبه با ۱۰ خبره صنعت هوانوردی، ۵۳ مولفه در قالب مدل پارادایمی استخراج شد. مدل نهایی پژوهش نشان می‌دهد انتقال فناوری پایدار در این صنعت، مستلزم عبور از نگاه جزنگر و اتخاذ رویکردی کل‌نگر است. یافته‌ها بر ضرورت پشتیبانی اراده حاکمیتی از شرایط علی، اصلاح ساختار اقتصادی به سمت مشارکت بخش خصوصی و مدیریت هوشمندانه شرایط مداخله‌گر مانند استانداردها و مالکیت فکری تأکید می‌کنند. قلب راهبردی مدل، توانمندسازی یکپارچه‌ساز سامانه و شبکه‌سازی بین‌المللی هوشمندانه است. درنهایت، پیامد مطلوب نه صرفاً بومی‌سازی فنی، بلکه دستیابی به تجاری‌سازی موفق و تاب‌آوری فناورانه در برابر تحریم‌ها تعریف می‌شود.