https://www.nowavari.ir/ مدیریت نوآوری fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 https://www.nowavari.ir/article_252301.html سیاست‌های حمایتی گمرکی از ابزارهای مهم برای ارتقای توان رقابتی شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق کاهش هزینه‌ها، تسهیل دسترسی به نهاده‌های تولید و تقویت ظرفیت نوآوری هستند. هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی برای ارزیابی شش برنامه حمایتی گمرکی در ایران است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی انجام شده است. نخست، چارچوبی برای ارزیابی برنامه‏ها با استفاده از مرور پیشینه، تحلیل اسناد سیاستی و اخذ نظر خبرگان تدوین شد. این چارچوب سه سطح ارزیابی را از یکدیگر متمایز می‌کند: بروندادها (مانند تسهیل فرایندها و کاهش هزینه‌ها)، پیامدها (بهبود عملکرد شرکت‌ها) و اثرات (رشد صادرات و ارتقای رقابت‌پذیری). سپس برنامه‌های حمایتی بر اساس داده‌های اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. با توجه به سابقه محدود اجرای این برنامه‌ها و کمبود داده‌های عملکردی شرکت‌ها، تمرکز اصلی مطالعه بر سطوح برونداد و پیامد بوده است. قلمرو مکانی پژوهش، شرکت‌های دانش‌بنیان ایران و قلمرو زمانی آن متناسب با دوره اجرای هر برنامه، عمدتاً سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های حمایتی گمرکی در تسهیل فرایندها، کاهش موانع اداری و بهبود دسترسی به نهاده‌ها و تجهیزات مؤثر بوده‌اند. با این حال، تأثیر آنها بر بهبود عملکرد اقتصادی و نوآورانه شرکت‌ها با توجه به نظام اجرایی موجود قابل ارزیابی نیست. از این‌رو، تقویت نظام ارزیابی، توسعه زیرساخت‌های داده‌ای و هم‌راستاسازی حمایت‌های گمرکی با اهداف کلان توسعه نوآوری، برای انجام ارزیابی اثرات بلندمدت این سیاست‌ها ضروری است. https://www.nowavari.ir/article_252302.html با گسترش هوش مصنوعی و انتقال تدریجی تمرکز کشورها از توسعه الگوریتم‌ها به بهره‌برداری سازمانی، اهمیت نهادهایی که بتوانند میان فناوری، بازیگران زیست‌بوم نوآوری و نیازهای بازار نقش پیونددهنده ایفا کنند افزایش یافته است. «شرکت‌های میاندار هوش مصنوعی» از جمله این نهادها هستند که برای ایفای نقش مؤثر در بهره‌برداری از هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از الزامات ساختاری، نهادی، تخصصی و فناورانه نیاز دارند. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی این الزامات در زیست‌بوم نوآوری صنایع معدنی طراحی شده است. در گام نخست، با مرور ادبیات علمی و تحلیل اسناد سیاستی، فهرست اولیه الزامات استخراج و در قالب ابعاد مفهومی سازمان‌دهی شد. سپس این ابعاد از طریق نظرات خبرگان حوزه هوش مصنوعی و نوآوری پالایش و نهایی گردید. در مرحله کمی، الزامات نهایی با استفاده از قضاوت‌های ترتیبی خبرگان اولویت‌بندی و میزان توافق و تفاوت رتبه‌ها بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد تمامی ابعاد استخراج‌شده معنادارند و بیشترین توافق به الزامات مرتبط با سرمایه انسانی و تخصص‌های کلیدی، مدل‌های کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری، و زیرساخت‌های فنی و عملیاتی اختصاص دارد، در حالی‌که قابلیت‌های تجاری و توسعه کسب‌وکار کمترین میزان اجماع را داشته است. نتایج پژوهش با ارائه تصویری یکپارچه از الزامات شکل‌گیری و عملکرد شرکت‌های میاندار هوش مصنوعی، می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاران و مدیران جهت تقویت ظرفیت‌سازی و بهبود حکمرانی هوش مصنوعی باشد. https://www.nowavari.ir/article_252303.html اینترنت اشیا به‌عنوان یکی از فناوری‌های کلیدی عصر تحول دیجیتال، با رشد سریع خود، ضرورت شناسایی روندهای نوظهور آن را برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و مدیران فناوری افزایش داده است. هدف این پژوهش، شناسایی روندهای نوظهور فناوری اینترنت اشیا بر پایه تحلیل داده‌های ثبت اختراع و بهره‌گیری از روش‌های هوش مصنوعی (متن‌کاوی) است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش‌شناسی علم داده انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از پایگاه جهانی ثبت اختراعات لنز استخراج و پس از پالایش، اختراعات فعال حوزه اینترنت اشیا تحلیل شدند. به‌منظور شناسایی روندهای فناوری، از تحلیل طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات (IPC)، متن‌کاوی عناوین پتنت‌ها و تحلیل فراوانی واژگان و کاربردها استفاده شد. نتایج نشان داد تعداد ثبت اختراعات مرتبط با اینترنت اشیا طی سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته و شرکت‌هایی نظیر Samsung، IBM، Qualcomm، Intel، LG و Cisco از مهم‌ترین بازیگران این حوزه هستند. همچنین، تحلیل IPC بر تمرکز نوآوری‌ها بر ارتباطات بی‌سیم، مدیریت شبکه، امنیت اطلاعات و پردازش داده دلالت دارد. یافته‌های متن‌کاوی نیز نشان داد زندگی هوشمند، صنعت و تولید هوشمند و پایش و نظارت هوشمند از مهم‌ترین روندهای نوظهور اینترنت اشیا هستند. همچنین، خودروهای خودران، کارخانه‌های هوشمند، اشیا به‌عنوان مشتری به‌عنوان مهم‌ترین کاربردهای این فناوری شناسایی شدند. نتایج پژوهش می‌تواند در سیاست‌گذاری فناوری، برنامه‌ریزی تحقیق و توسعه و آینده‌پژوهی فناوری‌های دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.