تحلیل بن‌بست‌های تنظیم‌گری کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل و نقل در ایران با چارچوب ائتلاف مدافع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مازندران

2 دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی

3 پژوهشکده مطالعات فناوری ریاست جمهوری

چکیده

کسب وکارهای پلتفرمی با تخصیص بهینه منابع و کاهش هزینه مبادله از یک سو به ارتقای کارآیی اقتصادی کمک می‌کنند و در سویی دیگر به جهت تضاد منافع با بازیگران سنتی تعارض ایجاد کرده و نیازمند مقررات هستند. هر چند تعارض میان بازیگران اقتصادی با درک چرایی و چگونگی مقرراتگذاری در مبانی اقتصاد تنظیمی قابل فهم است، اما تبیین تعارض میان بازیگران تنظیمی چارچوبی متناسب را می‌طلبد. از این‌رو در پژوهش حاضر تلاش شده است مبتنی بر چارچوب ائتلاف مدافع تحلیلی بر فرآیند مقرراتگذاری «کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل و نقل در ایران» ارائه شود تا بتوان بن‌بست‌های تنظیمی و راه‌حل‌های بکاربسته در این فرآیند را شناسایی کرد. در این پژوهش کیفی، داده‌ها مبتنی بر راهبرد مطالعه موردی در بازه سال‌های 1393 تا 1398 از فرآیند تنظیم‌گری «کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل و نقل در ایران» از طریق مصاحبه هدفمند و مرور اسناد استخراج شده است. نتایج نشان می‌دهد فرآیند تنظیم‌گری کسبب و کارهای پلتفرمی با چهار بن‌بست مواجه بوده است که در هر یک میانجی‌های متفاوتی برای خروج موثر واقع شده‌اند. همچنین دو میانجی «شورای رقابت» و «هیات مقررات زدایی و تسهیل صدور مجوز کسب و کار» به ترتیب به عنوان مصادیقی از «تنظیم‌گری مبتنی بر اصول» و «تنظیم‌گری مبتنی بر قاعده» امکان تعمیم به دیگر موارد تنظیم‌گری کسب و کارهای نوین را دارا هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Regulatory Stalemates Analysis of Iranian Ride-hailing Platform Business by the Advocacy Coalition Framework

نویسندگان [English]

  • Javad Soltanzadeh 1
  • Mehdi Elyasi 2
  • Meysam Narimani 3
1 ,Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Mazandaran
2 Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatab'i University
3 Technology Studies Institute (TSI)
چکیده [English]

Platform-based businesses promote economic efficiency due to the optimal allocation of resources and the reduction of transaction costs, but they need to regulate why the conflict of interest between them and traditional actors. Although the conflict between economic actors can be understood based on regulation economics, explaining the conflict between political actors requires an appropriate framework. This study aims to narrate the regulatory process of "platform businesses" and explain it based Advocacy Coalition Framework in order to identify the policy implications and solutions used in this process. In this qualitative research, data based on the case study strategy (2014-2018) have been extracted from the regulatory process of "transportation platform businesses" in Iran through preferential interviews and document reviews. The results show that regulating platform businesses has faced four stalemates that different mediators have effectively gotten out of them. Also, the two mediators, "Competition Council" and "Deregulation and Business Licensing Board", as examples of "principle-based regulation" and "rule-based regulation", respectively that can be extended to other cases of new business regulation. The present article emphasizes the regulation occurring in the political market that the media has a high role in explaining issues and institutional innovation in resolving these issues.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regulation
  • Platform business
  • Advocacy Coalition Framework
  • Ride-hailing Platform Business
Alamsyah, A., Suwitri, S., Kismartini, K. and Yuwanto, Y. 2019. Applying the Advocacy Coalition Framework to Understand the Process of Local Legislation in Indonesia. Sriwijaya Law Review 3(1) 34-47.
Allen, D. and Berg, C. 2018. Regulation and Technological Change. Australia's Red Tape Crisis; The Causes and Costs of Over-regulation. Australia, Connor Court Publishing.
Arrow, K. 1985. The potentials and limits of the market in resource allocation. In G. R. Feiwel ed. Issues in contemporary microeconomics and welfare. US, RAND Corporation. pp. 107-124.
Baden-Fuller, C. and Haefliger, S. 2013. Business models and technological innovation. Long range planning 46(6) 419-426.
Baldwin, R., Cave, M. and Lodge, M. 2010. Introduction: Regulation—The field and the developing agenda. The Oxford handbook of regulation. UK, Oxford University Press. pp. 1-10.
Baldwin, R., Cave, M. and Lodge, M. 2012. Understanding regulation: theory, strategy, and practice. UK: Oxford University Press.
Bator, F.M. 1958. The anatomy of market failure. The quarterly journal of economics 72(3) 351-379.
Becker, G. 1983. A theory of competition among pressure groups for political influence. The quarterly journal of economics 98(3) 371-400.
Becker, G. 1985. Public policies, pressure groups, and dead weight costs. Journal of public economics 28(3) 329-347.
Buchanan, J.M. 1965. An Economic Theory of Clubs. Economica 32(125) 1-14.
Buchanan, J.M., Tollison, R.D. and Tullock, G. 1980. Toward a theory of the rent-seeking society. US: Texas A & M University Press.
Busch, C. 2020. Self-regulation and regulatory intermediation in the platform economy. In M. C. Gamito and H.-W. Micklitz eds. The Role of the EU in Transnational Legal Ordering. UK, Edward Elgar Publishing. pp. 1-17.
Cetin, T. and Deakin, E. 2019. Regulation of taxis and the rise of ridesharing. Transport Policy 76 149-158.
Coase, R.H. 1960. The problem of social cost. Journal of Law and Economics 3 1-44.
Den Hertog, J.A. 2010. Review of economic theories of regulation. Discussion Paper Series. Utrecht, Tjalling C. Koopmans Research Institute.
Donadelli, F. 2016. Reaping the seeds of discord: advocacy coalitions and changes in Brazilian environmental regulation. The London School of Economics and Political Science (LSE).
Ducci, F. and Tremblay-Huet, S. 2018. Competition Law and Policy Issues in the Sharing Economy. In D. McKee, F. Makela and T. Scassa eds. Law and the "Sharing Economy". University of Ottawa Press. pp. 295-318.
Easton, D. 1965. A framework for political analysis. Chicago The University of Chicago Press.
Erickson, K. and Sorensen, I. 2019. Regulating the sharing economy INTERNET POLICY REVIEW Journal on internet regulation 5(2).
Escande-Varniol, M.-C. and Tremblay-Huet, S. 2018. The Legal Framework for Digital Platform Work; The French Experience. In D. McKee, F. Makela and T. Scassa eds. Law and the "Sharing Economy". University of Ottawa Press. pp. 321-356.
Evans, D. 2012. Governing bad behavior by users of multi-sided platforms. Berkeley Technology Law Journal 27(2) 1201-1250.
Evans, D. and Schmalensee, R. 2017. Applying the Rule of Reason to Two-Sided Platform Businesses. University of Miami Business Law Review 26(2) 1-15.
Finck, M. 2018. Digital co-regulation: designing a supranational legal framework for the platform economy. European law review.
Flores, O. and Rayle, L. 2017. How cities use regulation for innovation: the case of Uber, Lyft and Sidecar in San Francisco. Transportation research procedia 25 3756-3768.
Guo, Y., Li, X. and Zeng, X. 2019. Platform Competition in the Sharing Economy: Understanding How Ride-Hailing Services Influence New Car Purchases. Journal of Management Information Systems 36(4) 1043-1070.
Hagiu, A. and Wright, J. 2015. Multi-sided platforms. International Journal of Industrial Organization 43 162-174.
Kerlinger, F.N. 1972. The structure and content of social attitude referents: A preliminary study. Educational and Psychological Measurement 32(3) 613-630.
Koch, T. 2006. Establishing rigour in qualitative research: the decision trail. Journal of advanced nursing 53(1) 91-100.
Krueger, A. 1974. The political economy of the rent-seeking society. The American Economic Review 64(3) 291-303.
Lasswell, H.D.J.P.s. 1970. The emerging conception of the policy sciences.  1(1) 3-14.
Lowi, T. 1963. American business, public policy, case-studies, and political theory. World Politics 16(4) 677–715.
Majone, G. 1996. Regulation and its modes. In G. Majone ed. Regulating Europe. NY, Routledge. pp. 25-43.
Noll, R.G. 1985. Government regulatory behavior: A multidisciplinary survey and synthesis. In R. G. Noll ed. Regulatory Policy and the Social Sciences Berkeley, University of California Press. pp. 9-63.
North, D.C. 1990. Institutions, institutional change and economic performance: Cambridge university press.
Ogus, A. 1994. Regulation: Legal form and economic theory. Oxford: Hart Publishing.
Ogus, A. 2004. W (h) ither the economic theory of regulation? What economic theory of regulation? In J. Jordana and D. Levi-Faur eds. The Politics of Regulation. Cheltenham, UK, Edward Elgar. pp. 31-44.
Ostrom, E., Gardner, R. and Walker, J. 1994. Rules, games, and common-pool resources. US: University of Michigan Press.
Ostrom, E. and Hess, C. 2007. Private and common property rights. Encyclopedia of law and economics. Edward Elgar Publishing Limited.
Peltzman, S. 1989. The economic theory of regulation after a decade of deregulation. Brookings papers on economic activity. Microeconomics 1989 1-59.
Posen, H.A. 2015. Ridesharing in the sharing economy: Should regulators impose Uber regulations on Uber. Iowa Law Review 101(1) 405-433.
Posner, R.A. 1974. Theories of Economic Regulation. The Bell Journal of Economics and Management Science 5(2) 335-358.
Sabatier, P.A. 1986. Top-down and bottom-up approaches to implementation research: a critical analysis and suggested synthesis. Journal of public policy 6(1) 21-48.
Sabatier, P.A. 1998. The advocacy coalition framework: revisions and relevance for Europe. Journal of European public policy 5(1) 98-130.
Sabatier, P.A. and Pelkey, N. 1987. Incorporating multiple actors and guidance instruments into models of regulatory policymaking: An advocacy coalition framework. J Administration society 19(2) 236-263.
Sabatier, P.A. and Weible, C.M. 1999. The Advocacy Coalition Framework: Innovations and Clarifications. In P. A. Sabatier ed. Theories of the Policy Process. pp. 189-206.
Selznick, P. 1985. Focusing organizational research on regulation. In R. Noll ed. Regulatory policy the social sciences. Berkeley, University of California Press. pp. 363-364.
Shubik, M. 1970. On Different Methods For Allocating Resources. Kyklos 23(2) 332-337.
Stigler, G. 1971. The theory of economic regulation. The Bell journal of economics management science 2(1) 3-21.
Stigler, G. 1974. Free riders and collective action: An appendix to theories of economic regulation. The Bell journal of economics management science 5(2) 359-365.
Sundararajan, A. 2016. The sharing economy: The end of employment and the rise of crowd-based capitalism: Mit Press.
Tullock, G. 1993. Rent seeking. USA: Edward Elgar Publishing.
Vinogradov, E., Leick, B. and Kivedal, B.K. 2020. An agent-based modelling approach to housing market regulations and Airbnb-induced tourism. Tourism Management 77 1-9.
Vitković, D. 2016. The sharing economy: regulation and the EU competition law. Global Antitrust Review(9) 78-118.
Weible, C.M. and Jenkins-Smith, H.C. 2016. The advocacy coalition framework: an approach for the comparative analysis of contentious policy issues. Contemporary Approaches to Public Policy. Springer. pp. 15-34.
Weible, C.M. and Sabatier, P.A. 2007. A guide to the advocacy coalition framework. In F. Fischer, G. J. Miller and M. S. Sidney eds. Handbook of public policy analysis: theory, politics, and methods. CRC Press. pp. 123-136.
Yagci, A.H. 2019. Policy knowledge, collective action and advocacy coalitions: regulating GMOs in Turkey. Journal of European public policy 26(6) 927-945.
Zhang, C. 2019. China's new regulatory regime tailored for the sharing economy: The case of Uber under Chinese local government regulation in comparison to the EU, US, and the UK. Computer Law & Security Review 35(4) 462-475.
ابراهیمی، سید عباس، فرهادی‏‌نژاد، محسن، باکی هاشمی، سید محمدمهدی. (1399). تحلیل خط‌مشی‌گذاری در نظام سلامت بر اساس الگوی چارچوب ائتلاف مدافع (مطالعه موردی طرح تحول نظام سلامت)، فصلنامه مطالعات راهبردی، (88)23, 95-112.
الیاسی, مهدی, طباطباییان, سید حبیب الله, فرتاش, کیارش. (1396). تحلیل فرآیند سیاستی تصویب قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بر اساس چارچوب ائتلاف مدافع. سیاست علم و فناوری, 10(2), 31-48.
تراب زاده جهرمی، محمدصادق، حسینی، سیدکاظم، نوروزی، محمد. (1396). تبیین تغییر خط مشی با استفاده از الگوی چارچوب ائتلاف مدافع؛ مطالعه موردی: قراردادهای نفتی ایران (IPC)، بهبود مدیریت، (1)11, 1-34.
سلطان زاده, جواد, الیاسی, مهدی, بامداد صوفی, جهانیار, کزازی, ابوالفضل. (1396). اثر سیاست‌های تنظیمی بر توانمندی نوآوری بنگاه‌های تولید داروی ایران. مدیریت نوآوری, 6(2), 31-64.
عباسی، طیبه، دانایی فر، حسن. (1393). چارچوب ائتلاف مدافع و تبیین تغییر خط مشی؛ تغییر قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سیاست علم و فناوری،(3)7، 1-17.
نریمانی، میثم، کریم‌میان، زهره، حسینی، سیدجعفر. (1399). ارائه چارچوب نهادی برای تنظیم‌گری مدل‌های جدید کسب‌وکار در ایران؛ مطالعه‌ موردی: ارائه‌دهندگان خدمات برخط جابجایی درون‌شهری، فصلنامه سیاستگذاری عمومی: (1)6، 11-35.
نوروزی, ناصر, الهی, شعبان, حسن زاده, علیرضا, حاجی حسینی, حجت الله. (1393). ارائه چارچوبی از ابزارهای سیاستی علم و فناوری، با استفاده از رویکرد فراترکیب. مدیریت نوآوری, 3(2), 103-124.
فرتاش, کیارش, الیاسی, مهدی, قاضی نوری, سید سروش, طباطبائیان, سید حبیب ا.... (1396). یادگیری سیاستی در سیاستهای توسعه فناوری و نوآوری ایران (مطالعه قوانین برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه). مدیریت نوآوری, 6(2), 1-30.