رویکردی زمینه محور به چالش های انتقال فناوری در قراردادهای بین المللی تجاری در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

فناوری عاملی کلیدی در تجارت بین­المللی است. بنگاه­های اقتصادی تلاش می­کنند تا از طرق مختلف به فناوری­های مزیت­ساز دست یابند. یکی از راه های مورد توجه شرکت­های فعال در کشورهای درحال توسعه، انتقال فناوری است. بسیاری از پروژه­های انتقال فناوری در جهت تحقق اهداف دانشی مدنظر خود با چالش­های جدی مواجه هستند. این پژوهش تلاش دارد تا با رویکردی زمینه­محور به شناسایی و تبیین چالش­های انتقال فناوری در قراردادهای بزرگ تجاری ایران بپردازد. با توجه به اهمیت درک عمیق چالش­های مذکور و وابستگی آن به بستر و زمینه مورد تحلیل، از روش تحلیل تم به­منظور آنالیز مصاحبه­های عمیق  صورت گرفته با 10 نفر از خبرگان صنعتی و علمی استفاده شد. پس از کدگذاری یافته­های پژوهش 18 چالش در قالب چهار گروه اصلی طبقه­بندی گردیدند. لزوم نگاه جامع به همه ابعاد موثر بر انتقال فناوری و همچنین توجه ویژه به بستر و محیط ایران بخشی از یافته­های اصلی پژوهش بودند. در بعد واگذارنده فناوری، عدم تمایل به دلایل اقتصادی، سیاسی و پروژه­ای، در بعد گیرنده فناوری، ظرفیت جذب پایین شرکت های ایرانی، در بعد محیط و فرآیند انتقال، عدم ثبات اقتصادی و در بعد محتوای مورد انتقال، ماهیت متفاوت فناوری­ها بخشی از مهمترین چالش­های انتقال فناوری در پروژه­های بزرگ تجاری بودند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Technology Transfer Challenges in Iran's International Commercial Contracts based on a thematic Approach

نویسندگان [English]

  • Mohammad Naghizadeh 1
  • Reza Amini 2
  • Sara Nouri 2
1 Allameh Tabataba'i University
2 Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

 Technology is one of the main determinants of international trade. Firms try to acquire beneficial technologies through different ways. One of these ways, regarded by active firms in developing countries, is technology transfer. However, many technology transfer projects have confronted with different serious challenges toward their knowledge goals realization. This research tries to identify and explain these technology transfer challenges in Iran's important commercial contracts with a thematic analysis approach. regarding the importance of deep understanding of aforementioned  challenges and its dependence on the analyzed field, we used thematic analysis in order to analyze deep interviews of 10 industrial and scientific experts . After coding the results,  18 challenges have been classified into four main groups. The necessity of having comprehensive approach to different aspects of technology transfer and considering the special context and circumstance of Iran are some of the main results. As well, unwillingness to technology transfer due to economic, political, and project based reasons related to the factor of technology transferor factor, low absorptive capacity of Iranian firms related to technology transferee factor, lack of economic sustainability related to context factor and finally different nature of technologies related to content factor were introduced as the main challenges of technology transfer in important commercial projects in Iran. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • International Technology transfer
  • commercial contracts
  • absorptive capacity
  • Thematic approach

Adidam,  P. T.,  Banerjee, M., Shukla, P. 2012Competitive intelligence and firm’s performance in emerging markets: an exploratory study in India, Journal of Business & Industrial Marketing, 27(3), pp. 42–254

Adidam, P. Sampada, G and Kejriwal, S , 2009. Cross-cultural competitive Intelligence Strategies, Marketing Intelligence & Planning, 27 (5), pp. 666-680.

Agnihotri, R. and Rapp, A. 2011. Perspectives on competitive intelligence within business: a tactical tool for sales-people to gain a competitive advantage”, The Marketing Review, 11(4), pp. 363-380.

Alon, I., Higgins, M.2005. Global Leadeship Success Trough Emotional &  Cultural intelligence,  Bussiness Horizons, 48, pp. 501-512.

Bartes, F. 2015. Defining a basis for the new concept of competitive intelligence, Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 62(6), pp. 1233-1242.

Benny, D.J. 2013, Industrial Espionage: Developing a Counterespionage Program, Crc Press, Boca Raton, FL.

Bose, R. 2008. Competitive intelligence process and tools for intelligence analysis, Industrial Management & Data Systems, 108(4), pp. 510-528.

Cacciolatti, L.A. and Fearne, A. 2013. Marketing intelligence in SMEs: implications for the industry and policy makers, Marketing Intelligence & Planning, 31(1), pp. 4-26.

Calof, J.2017. Reflections on the Canadian Government in competitive intelligence , Programs and Impacts, Foresight, 19 (1), pp.31-47.

Chen, H. and Das, S.R. 2010. Business and market intelligence 2.0”, Part 2, IEEE Intelligent Systems, 25 (2), pp.74-78.

Cheng, CH. & Hsue, Y. 2002. Evaluating the best mail battle tank using fuzzy decision theory. European Journal of Operational Research, 142 (1), pp. 174-186.

Des champs, J. P. And Ranganath Nayak, P. 1995. Product Juggernauts: How Companies Mobilize to Generate A Stream of Market Winner. Harvard Business Press.

Gabber, H, 2007. competitive intelligence topology analyze for improved plan operation, Industrial Management and Data Systems, 107(2), pp. 198-236.

Gabber, H, 2007. competitive intelligence topology analyze for improved plan operation, Industrial Management and Data systems, 107(2), pp. 198-236.

Halt, G.B. Jr, Fesnak, R., Donch, J.C. and Stiles, A.R. 2014, Intellectual Property in Consumer Electronics, Software and Technology Startups, Springer, New York.

He, W., Shen, J., Tian, X., Li, Y., Akula, V.,  Gongjun Yan, G., and Tao, R. 2015. Gaining competitive intelligence from social media data: Evidence from two largest retail chains in the world, Industrial Management & Data Systems, 115 (9), pp.1622-1636

Hsiu-Fang, H. Sieh & Shannon, S. E. 2005. Three Approaches  to Qualitative Content Analysis. Qualitative Health Research, 15(9), pp. 1277-1288.

Jenster, P., Soilen, K. 2009. Market Intelligence Building Strategic Insight. (1st ed.) Copenhagen, Denmark: Copenhagen Business School Press.

Johns, P, Van Doren, D, 2010. Competitive intelligence in service marketing A new approach with practical application, Marketing Intelligence & Planning, 28 (5), pp. 551-570.

Jonathan L. Calof, Sheila Wright, 2008. “Competitive intelligence: A practitioner, academic and interdisciplinary perspective”, European Journal of Marketing, Vol. 42 Issue: 7/8, pp.717-730.

Juhari, M and Stephens, K. 2006. Tracing the Origins of Competitive Intelligence Throughout History, Journal of Competitive Intelligence and Management, 3(4), pp. 61-82.

Kahaner, L. 1996. Competitive Intelligence: How to Gather,  Analyze, and Use Information to Move your Business to the Top, 1sted., Simon & Schuster, New York.

Kotler, P. and Keller, K.L. 2012. Marketing Management, 14 edn, Pearson, Upper Saddle River, NJ.

Liebowitz, J. 2007. Strategic Intelligence, an informa Business Intelligence, Competitive Intelligence, and Knowledge Management, Auerbach Publications is an imprint of the Taylor & Francis Group, Boca Raton   New York.

Luu T. T. 2013b. Knowledge sharing and competitive intelligence, Marketing Intelligence & Planning, 32 (3), pp. 269-292.

Luu, T. T. 2013a. Competitive intelligence and other levers of brand performance. Journal of Strategic Marketing, 21, pp. 217–239.

Luu, T. T. 2016. Organisational ambidexterity and supply chain agility: the mediating role of external knowledge sharing and moderating role of competitive intelligence, International Journal of Logistics Research and Applications, 19(6), pp. 583-603

Nasri, W. and Zarai, M. 2013. Key success factors for developing competitive intelligence in organisation, American Journal of Business and Management, 2(3), pp. 239-244.

Nazari. M., Shahngian. B., Salmantahery. F and Ziaei. 2015. The Impact of Individual Characteristics on the Creation of Marketing  Intelligence,  Case Study: Manufacturing Organization in Isfahan, Journal UMP Social Sciences and Technology Management, 3(3), pp. 213-218.

Polit, D. Beck, C. Hungler, B.P. 2001. Essentials of nursing research: methods, appraisal, and utilization. 5th ed. New York: Lippincott.

Qiu, T. 2008.Scanning for competitive intelligence: a managerial perspective, European Journal of Marketing, 42(7/8), pp. 814-835.

Rapp, A., Agnihotri, R., Baker, T.L. et al. J. of the Acad. Mark. Sci. 2015. Competitive intelligence collection and use by sales and service representatives: how managers’ recognition and autonomy moderate individual performance, Journal of the Academy of Marketing Science, 43(3), pp 357–374.

Ross, P., McGowan, C. and Styger, L. 2012. A comparison of theory and practice in market intelligence gathering for Australian micro businesses and SMEs, 19th International Business Research Conference: Research for Re-thinking, Social Science Research Network, pp. 1-17.

Rouach, D., and Santi, P.2001. Competitive intelligence adds value: Five Intelligence Attitudes , European Management journal, 19(5), pp. 200-224.

Saayman, A.  Pienaar, J. Pelsmacker, P.  Viviers, W.  Cuyvers, L. Muller, M  &  Jegers,M , 2008.Competitive intelligence: construct exploration, validation and  equivalence, Adlib Proceedings: New Information  Perspectives  , 60 (4), pp. 383-411.

Shujahat, M.,  Hussain, S., Javed, S., Malik, M. I.,  Thurasamy, R., and Ali, J.2017. “Strategic management model with lens of knowledge management and competitive intelligence: A review approach”, VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 47(1), pp.55-93.

Tuan, L. T.2015. Entrepreneurial orientation and competitive intelligence: cultural intelligence as a moderator, Journal of Research in Marketing and Entrepreneurship, 17 (2), pp. 212 – 228.

Venter, P. and Rensburg, M. J. V. 2014. The Relashionship Between  marketing Intelligence and strategic  marketing, SAJEMS, 17(4), pp. 440-456.

Wilkinson, D. and Birmingham, P. 2003. Using Research Instruments: A Guide for Researchers. London: Routledge.

Yap, C. S., Rashid, M. Z. A., Sapuan, D. A. 2013. Perceived Environmental Uncertainty and Competitive Intelligence Practices”, The Journal of Information and Knowledge Management Systems, Vol. 43 (4), pp. 462 – 481.

yuan, T. and Chen, P. 2012. Data Mining Applications in E-Government Information Security. Procedia Engineering, 29, pp. 235–240.

حبیبی، آ.، ایزدیار، ص. و سرافرازی، ا.، 1393. تصمیم‌گیری چند معیاره فازی. کتیبه گیل، رشت.

حسن پور، ی.1392. توسعه صادرات کالاهای با فناوری بالا: سیاست‌ها و اقدامات، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران.

خاشعی، و. و هرندی، ع.1394. بررسی نقش هوش فرهنگی در ارتقاء هوشمندی رقابتی، پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، دوره 5، شماره 1، صص. 1-18.

رضایی دولت آبادی، ح.،  زینلی، ز.، و  شکرچی زاده، ز.، 1390. بررسی میزان تاثیر هوشمندی رقابتی در ایجاد مزیت رقابتی، مجله چشم انداز مدیریت بازرگانی، دوره 10، شماره 5، صص 9-25.

رونقی، م. ح. و رونقی م. 1393. ارائه مدل بلوغ هوشمندی کسب و کار در بین سازمان‌های ایرانی. فصلنامه رشد و فناوری، سال دهم، شماره 38، صص. 38-44.

سیاه سرانی کجوری، م.،  1396. طراحی و تبیین الگوی هوشمندی رقابتی در راستای صادرات پایدار محصولات دانش بنیان، رساله دوره‌ی دکتری مدیریت بازاریابی بین‌الملل، دانشگاه سمنان.

طبرسا، غ. و نظری پور، ا.، 1392. بررسی عوامل موثر بر ارتقاء هوشمندی انسانی-ساختاری در سازمان های دانش بنیان. پژوهشهای مدیریت در ایران، شماره 1، دوره 17، صص. 111-131.

طبرسا، غ.، رضائیان، ع. و نظری پور، ام.، 1391. طراحی و تبیین مدل هوشمندی رقابتی مبنتی بر هوشمندی سازمانی در سازمان‌های دانش بنیان. پژوهشنامه مدیریت اجرایی، سال چهارم، شماره 7، صص. 37-57.

مصلح، ع.، بحرینی زاده، م.، دوکوهکی، س. 1394. بررسی تاثیرهوش رقابتی بر نوآوری در شرکت‌های دانش بنیان شیراز ، پژوهش‌نامه مدیریت تحول، سال هفتم، شماره 31، صص. 18-41.

مصلح، ع.، بحرینی زاده، م.، دوکوهکی، س. 1394. بررسی تاثیرهوش رقابتی بر نوآوری در شرکتهای دانشبنیان شیراز ، پژوهش نامه مدیریت تحول، سال هفتم، شماره 31، صص. 18-41.

نهاوندیان، م. و افقهی، ب. 1393. عوامل موثر بر توسعه صادرات خدمات با فناوری بالا در جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، سال چهاردهم، شماره چهارم، صص. 23-56.