مدیریت نوآوری

مدیریت نوآوری

دلالت‌های معنایی و مؤلفه‌های انحراف مثبت شغلی از منظر کارگران نوآور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران(نویسنده مسئول). z1samiee@yahoo.com
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی واحد رودهن ، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. mirzaee_khalil@riau.ac.ir
3 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. sparvin1359@gmail.com
10.22034/imj.2025.420763.2760
چکیده
منظور از انحراف مثبت در محیط کاری، رفتار داوطلبانه کارکنان است که با هدف بهبود رفاه سازمانی و یافتن راه‌های ابتکاری برای حل چالش‌های کاری و بهبود عملکرد انجام می‌شود. بی‌گمان وجود شخصیت‌های انحراف مثبت در یک محیط کاری و احساس عاملیت و تأثیرگذاری آنها در بین کارکنان برای ایجاد تحولاتی اثربخش، ضروری است. این مطالعه درصدد است تا تفاسیر و دلالت‌های معنایی انحراف مثبت شغلی را در میان افراد نوآور و خلاق در محیط‌های کارگری (کارگران نمونه جشنواره امتنان سال‌های 1395 تا 1402) به‌عنوان افراد دارای انحراف مثبت شغلی با اتخاذ رویکرد کیفی کنکاش و واکاوی نماید. پرسش اصلی پژوهش این است که انحراف مثبت شغلی در بین کارگران نوآور و نمونه، واجد چه دلالت‌های معنایی است و ابعاد این پدیده کدام است. در این مطالعه با نمونه‌گیری هدفمند و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از کارگران نمونه، اشباع داده‌ها حاصل شد. برای تحلیل داده‌های کیفی نیز از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. مشارکت‌کنندگان در مطالعه، در تعریف این مفهوم به 4 شاخص اصلی شامل: انحراف مثبت شغلی به‌مثابه: تغییر و اصلاح سازمانی، نوآوری و خلاقیت سازمانی، یاریگری و مشارکت سازمانی، توسعه اخلاق سازمانی و نیز تحقق خود اشاره کردند. همچنین مؤلفه‌ها و زیرمؤلفه‌های انحراف مثبت شغلی از منظر کارگران نمونه و نوآور شناسایی شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Semantic implications and components of positive career deviance from the perspective of innovative workers

نویسندگان English

zohreh samiee 1
khalil mirzaee 2
sattar parvin 3
1 PhD Student of Economic Sociology and Development, Islamic Azad University of Science Research, Tehran, Iran (Author Responsible). z1samiee@yahoo.com
2 Associate Professor of Social Sciences, Islamic Azad University, Rouden, Iran. Mirzaee_khalil@riau.ac.ir
3 Associate Professor of Faculty of Social Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. Sparvin1359@gmail.com
چکیده English

Positive deviation in the workplace is the voluntary behavior of employees aimed at improving organizational well -being and finding innovative ways to solve work challenges and improve performance. The presence of positive deviation characters in a work environment and their sense of agency and their influence among employees is essential to make effective changes. This study seeks to interpret the semantic interpretations of positive job deviation among innovative and creative people in the working environments (sample workers of the festival of 2016 to 1402) as individuals with positive job deviation by adopting a qualitative approach. The main question of the study is what semantic implications do positive job deviation between innovative and sample workers and what are the dimensions of this phenomenon. In this study, data saturation was obtained by targeted sampling and semi -structural interview with 20 sample workers. The content analysis method has also been used for analysis of qualitative data. The participants in the study defined this concept as the four main indicators, including: positive job deviation as: organizational change, organizational innovation and creativity, organizational assistance and participation, development of organizational ethics, and their realization. Also, the components and subordinates of positive job deviation were identified from the perspective of exemplary and innovative workers.

کلیدواژه‌ها English

"positive job deviation"؛" positive deviant behaviors"؛"semantic implications"؛"job performance "؛" work environment"؛"innovative workers"
ارونسون، الیوت، ویلسون، تیموتی دی، و اکرت، روبین ام (1386). روانشناسی اجتماعی. ترجمه افسانه شیخ الاسلام زاده. تهران: ما و شما.
بیرانوند، علی، زارعی سازناز، و گلشنی، مریم(1399). تأثیر جو سازمانی و تسهیم دانش بر رفتار نوآورانه کارکنان در شرکت‌های دانش بنیان. تعامل انسان و اطلاعات، 7 (4)، 15-29.
خاکزادیان، مهدی، فتاحی، مجید، و صالحی، محمد(1399). ارائه مدل بازاریابی کارآفرینانه جهت بهبود عملکرد نوآورانه از منظر اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها: پارادایم کیفی. آموزش در علوم انتظامی، 7 (25)، 249-223.
خلیلی پور، حاتم، و خنیفر، حسین(1396). بررسی ساختاری تأثیر عدالت رویه‌ای و اشتیاق شغلی بر اشتراک‌گذاری دانش و رفتار کاری نوآورانه. مطالعات رفتار سازمانی، 6 (4)، (پیاپی 24).
ذکایی، سعید(1381). نظریه و روش در تحقیقات کیفی. فصلنامه علوم اجتماعی، 9 (17)، 69-41.
رنگریز، حسن، حسن‌پور، اکبر، جعفری‌نیا، سعید، و شیری، صالح(1400). طراحی الگوی رفتارهای انحرافی مثبت کارکنان در صنعت بیمه ایران. نشریه علمی پژوهشنامه بیمه، 10 (2)، 132-101.
ریحانی شوکت آباد، فرزانه، حسین قلی زاده، رضوان، و خوراکیان، علیرضا (1400). بررسی وضعیت اشتراک دانش و رابطه آن با رفتار کاری نوآورانه کارکنان (نمونه پژوهش: یک شرکت تولیدی). مدیریت راهبردی دانش سازمانی، 4 (15)، 110-67.
شهابی نسب، علی، بهرامی، محمد، پیرزاد، علی و حجت دوست، سجاد (1400). تأثیر مهارت‌های کوانتومی مدیریت در شکل‌گیری رفتار کاری نوآورانه با اتکا به نقش میانجی توانمندسازی روانشناختی و مدیریت دانش: مطالعه موردی. چشم انداز حسابداری و مدیریت، 4 (38)، 99-88.
صیرفی، محمد حسین، و طاهری کیا، فریز(1401). ارائه مدل کارآفرینی سازمانی با رویکرد انحراف مثبت در صنایع دیجیتال نوپا. نشریه مدیریت بهره وری، 16 (4)، 303-275.
طاهری نیا، مسعود، شریعت نژاد، علی، موسوی، سیده نسیم و خدابخشی، اکبر (1400). تشویق کارکنان به انحراف خلاق از راه تقویت شهامت‌ورزی توسط رهبران اقتدارگرا. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، 11 (2)، 156-139.
فریاد، لعیا، خوراکیان، علیرضا، ناظمی، و شمس الدین(1395). بررسی اثر توانمندسازی روانشناختی بر رفتار نوآورانه کارکنان با توجه به اشتیاق شغلی آنان. فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 8 (25)، 24-17.
قادری، شیلان، رستمی، چنگیز، اردلان، ئاسو، و پاشایی، طاهره (1395). پیش‌بینی عملکرد شغلی و تاب‌آوری بر اساس ویژگی‌های شخصیتی. فصلنامه پرستاری، مامایی و پیراپزشکی، 2 (1)، 58-48.
مهداد، علی و مینائیان، شیوا (1399). نقش میانجی گرانه انگیزش پیشرفت در رابطه وظیفه‌شناسی با عملکرد نقش و عملکرد فرانقش. فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، 12 (43)، 90-73.
مولوی، زینب و نوری، لیلا (1401). رفتارهای انحرافی مثبت و عوامل مؤثر در بروز آن در میان کارکنان سازمان‌های دولتی، مورد مطالعه: سازمان‌های دولتی استان قم. فصلنامه مدیریت سازمان‌های دولتی، 10 (3)، 86-75.
اله یار، منصور(1399). نقش میانجی خلاقیت کارکنان در رابطه بین خودکارآمدی شغلی و کارآفرینی کارکنان آموزش و پرورش شهر بیرجند. فصلنامه مدیریت و چشم انداز آموزش، 2 (1).
وکیلی، یوسف، جعفری نیا، سعید و رفیعی، نسیم (1397). تأثیر انعطاف‌پذیری منابع انسانی بر رفتار کاری نوآورانه: تبیین نقش میانجی سرمایه روان‌شناسی. مطالعات رفتار سازمانی، 7 (4)، (پیاپی 28)، 52-31.
Appelbaum, S.H., Deguire,., Iaconi, G. D., & Matousek, (2005), ‘‘The relationship of ethical climate to deviant workplace behavior’’, Corporate Governance, Vol. 5 No. 4, pp. 43-56
Appelbaum, S.H., Deguire, K.J. and Lay, M. (2005), ‘‘The relationship of ethical climate to deviant
Braun.V. & Clarke,V(2006). Using thematic analysis in psychology, Qualitative Research in Psychology 3,77-101.
Castillo-Montoya, M. (2016). Preparing for Interview Research: The Interview Protocol Refinement Framework. The Qualitative Report, 21 (5), 811-831. Retrieved from:http://nsuworks.nova.edu/tqr/vol21/iss5/2
Clinard, M. B., & Meier, R. F. (2001). Sociology of deviant behavior (11 ed.). Fort Worth: Harcourt.
Cohen, A. & Ehrlich, S. (2019). Exchange variables, organizational culture and their relationship with constructive deviance. Management Research Review, 42(12): 1423-1446.
Dehler, G. E., & Welsh, M. A. (1998). Problematizing deviance in contemporary organizations: A critical perspective. In R. F. Griffin, A. O’Leary-Kelly, & J. M. Collins (Eds.) Dysfunctional Behavior in Organizations: Violent and Deviant Behavior. 23(a), (pp. 241-269). Stamford, CT: JAI Press.
Dziuban, C. D., Tango, R. A.,L Hynes.M(1994).An Assessment of the Effect of Vocational Exploration on Career Decision Making.Journal of Employment counseling,31(3), 127-136
Lewis, J. (2009). Positive deviance: A case study in finding and harnessing the wisdom of organizational communities. Business Information Review, 26(4), 282-287.
Obermeit, Tina; Fink, Susann.The Effects of the Positive Deviance Approach on Cultural Diversity Management.Submission to IACCM 2012, at Naples, Italy
Spreitzer, G. M., & Sonenshein, S. (2003). Positive deviance and extraordinary organizing. In K. Cameron, J. Dutton, & R. Quinn (Eds.), Positive organizational scholarship (pp. 207-224). San Francisco: Berrett-Koehler.
Vigoda, E, (2000),"Internal Politics in Public Administration Systems: An Empirical Examination of its Relationship with Job Congruence, Organizational Citizenship Behavior, and In-Role Performance.",29(2),185.
Williamson, B., 2016. Internal factors that enable positive deviance to occur in leaders: A phenomenological description (Doctoral dissertation, Regent University).

  • تاریخ دریافت 22 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1403