مدیریت نوآوری

مدیریت نوآوری

ارزشیابی دوره های تحصیلات تکمیلی فناوری نانو در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران afshinramzi@yahoo.com
2 نویسنده مسئول: استادگروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران، arasteh@khu.ac.ir
3 استاد گروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
پس از گذشت بیش از دو دهه از راه‌اندازی دوره‌های تحصیلات تکمیلی فناوری‌نانو در کشور، تاکنون ارزشیابی جامعی از وضعیت این دوره‌ها انجام نشده‌است. به علت پراکندگی شدید مراکز سیاست‌گذار علم و فناوری ایران، در سال‌های اخیر هریک از آن‌ها تلاش کرده‌اند نظام‌های ارزشیابی خاص خود را طراحی و پیاده‌سازی نمایند ولی مقیاس دانشگاهی در ارزشیابی تاکنون موردتوجه قرار نگرفته است. هدف این پژوهش، ارزشیابی دوره‌های تحصیلات تکمیلی فناوری نانو در ایران بود. برای این منظور، در گام اول با تحلیل محتوای منابع موجود و با مصاحبه با 8 نفر از مطلعان کلیدی، مدل ارزشیابی دوره‌های تحصیلات تکمیلی نانو در ایران طراحی شد و در گام دوم با مصاحبه 11 نفر از خبرگان حوزه نانو، وضعیت دوره‌های تحصیلات تکمیلی نانو در ایران مورد ارزشیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد رشد جریان علم و تحقیقات نانو در کشور و نهادسازی‌های سه‌گانه ستاد نانو در زیست‌بوم آموزش این فناوری در کشور از مهم‌ترین نقاط قوت این دوره‌ها هستند. همچنین ضعف در دسترسی به تجهیزات آزمایشگاهی به‌روز، ضعف در تخصص میان رشتگی اساتید، ضعف برنامه درسی دوره‌ها در توجه به ملاحظات ایمنی، اخلاق و سلامت نانو، ضعف در تعریف پروژه‌های همکاری بین‌المللی آموزش دانشگاهی، عدم ارزشیابی و اخذ بازخورد از نتایج فعالیت‌های صورت گرفته در دوره‌های تحصیلات تکمیلی نانو و موازی ‌کاری در فعالیت‌های آموزشی دانشگاه‌های مختلف از مهم‌ترین نقاط ضعف دوره‌ها می‌باشند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluation of nanotechnology postgraduate courses in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Afshin Ramzi 1
Hamidreza Arasteh 2
Bijan Abdollahi 3
Hossein Abbasian 4
1 Ph.D. Candidate, Faculty of Psychology and Education, Kharazmi University, Tehran, Iran, afshinramzi@yahoo.com
2 Corresponding author: Professor of Higher Education Administration, Department of Educational Administration, Faculty of Psychology and Education, Kharazmi University, Tehran, Iran, arasteh@khu.ac.ir.
3 Professor of Higher Education Administration, Department of Educational Administration, Faculty of Psychology and Education, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor of Higher Education Administration, epartment of Educational Administration, Faculty of Psychology and Education, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

The field of nano can play an important role in the progress and national economy of the country. Passing two decades since the launch of nano postgraduate courses in the country, the status of these courses has not been evaluated. Due to the dispersion of science and technology policy-making centers in Iran, each of them has tried to design and implement their evaluation systems. However, the university scale in evaluation has not been considered so far. The purpose of this research was to evaluate the courses in Iran. First step, the content of available sources was analyzed then 8 key informants were interviewed and an evaluation model was designed. Second, the status of the courses was evaluated by interviewing 11 experts in the nano field. The growth of nanoscience and research in the country and the triple institutionalization of INIC in the ecosystem of this technology education in the country are the most important strengths. The lack of access to up-to-date laboratory equipment, the interdisciplinary expertise of professors, the curriculum of courses regarding safety, ethics, and nano health considerations, defining international cooperation projects of university education, evaluation and feedback from the results of the activities carried out in courses and parallel work in the educational activities of different universities are the most important weaknesses of the courses.

کلیدواژه‌ها English

Evaluation
nanotechnology
education
postgraduate
آراسته، حمیدرضا(1385). همکاری‌های بین‌المللی آموزش ‎عالی در ایران و چگونگی بهبود آن. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 12(1)، 115-99.
آقایی، احمد، و علیائی، محمدصادق(1398). رویکردهای نوین در مدیریت آزمایشگاه‌های پژوهشی. اولین کنفرانس ملی تجهیزات، دانشگاه شیراز.
بطحایی، فتانه‌سادات، لاریجانی، باقر، دیناروند، رسول، آرامش، کیارش، و افتخار اردیبلی، حسن(1388). نانو فناوری ایمن و اخلاقی، نیاز امروز محققان نانو در ایران. مجله اخلاق و تاریخ پزشکی، 2(2)، 22-11.
تقی‌پور ظهیر، علی(1389). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی آموزشی و درسی. تهران: انتشارات آگاه.
توفیقی داریان، جعفر(1388). ضرورت ارتقای کیفیت در آموزش عالی ایران. صنعت و دانشگاه، 2(5-6)، 10-5.
ثابتی، مریم، همایون سپهر، محمد و احمدی، فخرالدین(1393). نقش آموزش عالی در توسعه ملی. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 6(4)، 69-59.
حاجی‌زاده‌ اقدم، ابوالفضل، آقابابائی، نفیسه، و علیائی، محمدصادق(1399). بررسی چالش‌های نظام مدیریت امور آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های دانشگاه‌ها و مراکز پژوهش و فناوری. مجله رویکردهای نوین در آزمایشگاه‌های علمی ایران، 4(1)، 32-27.
حاجی‌زاده، فرشته، و آتشک، محمد(1394). تحلیل محتوای کتاب آموزش مهارت‌هایی برای زندگی بر اساس اصول انتخاب محتوا و ارائه راه‌کارهای اصلاحی از منظر صاحب‌نظران برنامه‌ریزی درسی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی- برنامه‌ریزی درسی)، 12(17)، 134-123.
حجازی، یوسف، پرداختچی، محمدحسن، و شاه‌پسند، محمدرضا(1388). رویکردهای توسعه حرفه‌ای معلمان. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
حیدری، علی احسان(1386). ملاحظات اخلاقی در به‌کارگیری فناوری نانو. اخلاق در علوم و فناوری، 2(3 و 4)، 30-23.
دیباواجاری، طلعت، یمینی دوزی سرخابی، محمد، عارفی، محبوبه، و فردانش، هاشم(1390). مفهوم‌پردازی الگوهای برنامه‌ریزی درسی آموزش عالی (تجربیات و دستاوردها). پژوهش در برنامه‌ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه‌ریزی درسی)، 8(30)، 62-48.
ذاکر صالحی، غلامرضا(1383). دانشگاه ایرانی (درآمدی بر جامعه‌شناسی آموزش عالی). تهران: انتشارات کویر.
حیدری‌نژاد، زهرا، خادم، مهیار، زاهدی‌مطلق، حسین، و صاحبی‌نژاد‌، مجید(1397). انگشت‌شمار تا بی‌شمار: روایت  تجارب سیاست‌های حمایت از محققان فناوری نانو در ایران. تهران: بنیاد توسعه فردا.
زاهدی، سکینه، و بازرگان، عباس(1392). نظر اعضای هیئت‌علمی درباره نیازهای توسعه حرفه‌ای آنان و شیوه‌های برآوردن نیازها. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 19(67)، 89-69.
سبحانی‌نژاد، مهدی، و شاه‌حسینی، نجیبه(1391). بررسی راه‌کارهای عملی تحقق نظام مصوب برنامه‌ریزی درسی غیرمتمرکز دانشگاهی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه‌ریزی درسی)، 9(35)، 47-33.
عارفی، محبوبه،. قهرمانی، محمد، و طاهری، مرتضی(1389). میزان فرسودگی شغلی و رابطه آن با منتخبی از متغیرهای جمعیت‌شناختی در اعضای هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 4(2)، 86-72.
علیائی، محمدصادق، و رادان، سحر(1400). بررسی و تحلیل جایگاه شبکه آزمایشگاه‌های علمی ایران (شاعا) در مدیریت امور آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های وزارت عتف. فصلنامه رویکردهای نوین در آزمایشگاه‌های علمی ایران، 5(2)، 13-5.
علیائی، محمدصادق، و رسولی‌فرد، محمدحسین(1398). بررسی نقش آزمایشگاه‌های مرکزی در ارتقاء علمی دانشگاهی (بررسی مورد). اولین کنفرانس ملی تجهیزات اسفندماه 1398، دانشگاه شیراز.
علیائی، محمدصادق(1393). آمارنامه پژوهش و فناوری وزارت عتف.
علیائی، محمدصادق(1397). شیوه نوین ساماندهی آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تحقیقاتی کشور (مطالعه موردی آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های وزارت عتف). نشریه رویکردهای نوین در آزمایشگاه‌های علمی ایران، 2(1)، 12-5.
فتحی واجارگاه، کوروش، عارفی، محبوبه، و شرف، زینب(1388). شرایط و زمینه‌های مشارکت اعضای هیئت‌علمی در فرایند برنامه‌ریزی درسی دانشگاهی. مجله آموزش عالی ایران، 1(4)، 178-145.
فتحی‌واجارگاه، کوروش(1392). برنامه‌ریزی به‌سوی هویت‌های جدید: شرحی بر نظریات معاصر برنامه‌ریزی. تهران: آییژ.
فراستخواه، مقصود(1389). دانشگاه و آموزش عالی: منظرهای جهانی و مسئله‌های ایرانی. تهران: نشر نی.
نچمیاس، دیوید، فرانکفورت، چاوا، و ساروخانی، باقر(1382). روش‌های پژوهش در علوم اجتماعی، ترجمه فاضل لاریجانی و رضا فاضلی، تهران: سروش.
قاضی‌ نوری، سپهر، و فرازکیش، مهدیه(1397). الگوی ارزشیابی ملی علم، فناوری و نوآوری بر اساس شاخص‌های کارایی، اثربخشی و سودمندی. مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، 8(27)، 229-205.
قدیمی، سعید، و محمدی‌نژاد، بهزاد(1390). شیوه‌نامه تدوین و بازنگری برنامه درسی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دفتر برنامه‌ریزی و پشتیبانی آموزش عالی.
قورچیان، نادرقلی، اجتهادی، مصطفی، جعفری، پریوش، و شفیع‌زاده، حمید(1390). بررسی وضعیت بهسازی اعضای هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی مطالعه موردی منطقه 8. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 5(1)، 114-95.
کرامتی، محمدرضا(1388). بررسی رابطه بین رضایت اعضاء هیئت‌علمی از سیستم پژوهشی دانشگاه باانگیزه پژوهشی آنان. دوفصلنامه مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، 2(1)، 41-35.
گودرزی، مهدی، و قربانی، محمدحسین(1398). نگاهی به آزمایشگاه‌های موجود در دانشکده‌های مدیریت جهان. سیاست‌نامه علم و فناوری، 9(3)، 26-17.
نصراصفهانی، احمدرضا. سولومونیدز، این، و کامرون، الیسون(1391). مراحل و معیارهای تدوین، تصویب و ارزشیابی درس جدید در دانشگاه‌های استرالیا. دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، 3(6)، 28-7.
نورشاهی، نسرین، و سمیعی، حسین(1390). بررسی کیفیت زندگی کاری اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های دولتی ایران و ارائه راه‌کارهایی برای بهبود آن. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 17(1)، 114-91.
نوروززاده، رضا، محمودی، رضا، فتحی واجارگاه، کوروش، و نوه‌ابراهیم، عبدالرحیم(1385). وضعیت سهم مشارکت دانشگاه‌ها در بازنگری برنامه‌های درسی مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 12(4)، 93-71.
یارمحمدیان، محمدحسین(1395). مبانی و اصول برنامه‌ریزی درسی. تهران: نشر یادواره کتاب.
Blonder, R. & Mamlok-Naaman, R(2016). Learning about teaching the extracurricular topic of nanotechnology as a vehicle for achieving a sustainable change in science education. International Journal of Science and Mathematics Education, 14(3), pp. 345–372.
Blonder, R(2011). The story of nanomaterials in modern technology: An advanced course for chemistry teachers. Journal of Chemical Education, 88(1), pp. 49-52.
Boyd, D. Goldhaber, D. Lankford, H. & Wyckoff, J(2007). The effect of certification and preparation on teacher quality. The Future of Children, 17(1), pp. 45-68.
Brewer, L(2013). Enhancing youth employability: What? Why? and How? Guide to core work skills, First. Switzerland: International Labour Organization.
Cai, J. Youngblood, T. Khodyreva, E. A. & Khuziakhmetov, N. A(2017). Higher Education Curricula Designing on the Basis of the Regional Labour Market Demands. EURASIA Journal of Mathematics Science and Technology Education, 13(7), pp. 2805-2819.
Carnell, B. & Fung, D(2017). Developing the Higher Education Curriculum (Research-Based Education in Practice). UCL Press.
Chetty, P(2016). 8-step procedure to conduct qualitative content analysis in a research. [Online] Available at: www.projectguru.in/selecting-research-approach-business-studies/
Davarpanah, S. H. Hoveida, R. & Sayadi, Y(2019). Evaluation of Causal Relationships between Student`s Perceptions of Faculty Members Teaching Quality and Self-Directed Learning Using Structural Equation Modeling. Journal of Research in Teaching, 7(2), pp. 189-212.
Davies, P. & Dunnill, R(2006). Disciplines, Outcomes and Purpose in Social Science Education. Journal of Social Science Education, 5(2), pp. 62-71.
Debackere, K. & Veugelers, R(2005). The role of academic technology transfer organizations in improving industry science links. Research policy, 34(3), pp. 321-342.
Dobbins, M. & Knill, C(2009). Higher Education Policies in Central and Eastern Europe: Convergence toward a Common Model? Governance, 22(3), pp. 397-430.
Dobbins, M. Knill, C. & Vögtle, E. M(2011). An analytical framework for the cross-country comparison of higher education governance. Higher Education, 62(5), pp. 665-683.
Ferlie, E. Musselin, C. & Andresani, G(2009). The Governance of Higher Education Systems: A Public Management Perspective. In: University Governance: Western European Comparative Perspectives (Higher Education Dynamics). Springer, pp. 1-19.
Fung, D(2017). Connected Curriculum for Higher Education. UCL Press.
Gillespie, K. & Robertson, D(2010). A Guide to Faculty Development. Second Edition, Jossey, Bass.
Glied, S. et al(2007). Institutional Challenges of Interdisciplinary Research Centers. The Journal of Research Administration, 38(2), pp. 28-36.
Goldfinch, T. L. et al(2007). Initiating curriculum review: The Chilean experience.
Huertas, J.D. Fuentes, Y.V. Garcia, J.C. & Bustos, R.H(2024). The Role of Education in Nanomedicine as a Current Need for Academic Programs Related to the Healthcare Field: A Scoping Review. Advances in Medical Education and Practice, Volume 15, pp. 65-74.
Jones, M. G. Blonder, R. & Kähkönen, A.L(2020). Challenges in nanoscience education. In: K. D. Sattler, ed. 21st century nanoscience – a handbook: Public policy, education, and global trends (volume ten). CRC Press.
Khan, M. A. & Law, L. S(2015). An Integrative Approach to Curriculum Development in Higher Education in the USA: A Theoretical Framework. International Education Studies, 8(3), pp. 66-76.
Khodarahmi, M. Khosravi, M. & Abdolmaleki, S(2019). Analysis and Identification of Key Elements of Innovative Teaching: (Innovative Teaching of Professors in Higher Education). Journal of Research in Teaching, 7(4), pp. 1-23.
Malik, S. Muhammad, K. & Waheed, Y(2023). Nanotechnology: A Revolution in Modern Industry. Molecules, 28(2), pp. 1-26.
Millear, P. M. Greenaway, R. & Schmidt, J(2017). Using Curriculum Design Principles to Renew Teaching and Learning in Developmental Psychology. In: Research and Development in Higher Education Curriculum Transformation. Sydney, Australia, pp. 250-260.
Milligan, C. & Littlejohn, A(2014). Supporting professional learning in a massive open online course. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 15(5), p. 197– 213.
Murday, J. et al(2010). Developing the human and physical infrastructure for nanoscale science and engineering. In: Nanotechnology Research Directions for Societal Needs in 2020: Retrospective and Outlook. Washington, DC: National Science Foundation, pp. 501-560.
Niemann, D(2010). Transformation of Education Policy (Transformations of the State). In: Turn of the Tide—New Horizons in German Education Policymaking through IO Influence. Palgrave Macmillan, pp. 77-104.
Salehizade, M. Ghorchian, N. Davoodi, A. M. & Ghalavandi, H(2019). Providing a Model for Improving the Quality of Teaching Professionals at Farhangian University Professors. Journal of Research in Teaching, 7(2), pp. 227-249.
Sgouros, G. & Stavrou, D(2019). Teachers’ professional development in nanoscience and nano technology in the context of a community of learners. International Journal of Science Education, 41(15), p. 2070–2093.
Teichler, U(2015). Higher Education Research in Europe. pp. 815-847.
Thomas, L. Harden-Thew, K. Delahunty, J. & Dean, B(2016). Team-based curriculum design in creating continuing professional development for university teaching staff. In: Research and Development in Higher Education: The Shape of Higher Education, pp. 318-328.
Thurab- Nkhosi, D. & Marshall, S(2009). Quality management in course development and delivery at the University of the West Indies Distance Education Centre. Quality Assurance in Education, 17(3), pp. 264-280.
Wagaskar, K. et al(2017). Employ ... able A Tool to achieve 7E’s of Employability. Institute of Electrical and Electronics Engineers Inc, p. 1756–1761.
Winkelmann, K. Bernas, L. & Saleh, M(2014). A Review of Nanotechnology Learning Resources for K-12, College and Informal Educators. Journal of Nano Education, 6(1), pp. 1-11.

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 25 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 15 اسفند 1402